TAULEING MAHA BAI PHARU THUHA NI KAUTMA

     Akee phuh wo singkhe Pharu thuha tong ou. Abo Pharu rau khe Tauleng no kri ye brau ni chondol ni jahha baihkhouh rauh ya khe ye tonglai ja mi. Jesuh houhkhoi toikang ong tong pho baihkhouh ye adar chore charauhlai ja ya. Taulengha pho no  brau ni Chondol sam wo birkting ye, naisa ye tongmo baluh souhha, akhe bung pho no houhkhoi ye lengsa tongha. 

     Pharu rau bu krimo bai houhkhoimo bai leinglaiha. Tauleng pho no pharu no cha ni naisau ye birktingmo ni leing phimo bai bung pho no houhkhoi phimo bai lengmo bauhha leinglaiha.

     Baha singkhe, bodei khe le bo pharu rau no le ang ma cha nai ya. Je thaiha burdi tauh ye, brau no solekhouh ya singkhe ong nai ya hing ye Taulengha burdi chahkhouhha. 

     "Are takhu saryau pharuha shong, hanau pharuti groingnangma shong, nrau ba tma no kri ye, asuh houhkhoi toikang pho baihkhouh ye adar chore charauh ya ong paii ye tong nang mi? Nrau no nuh ye se ang le khatungsung nuh ye kha kle khauhha lei. Phai di, ang no nrau ni raja song di. Akhe, ang nrau ni bauh ye jotosuhha, nrau krimo kitri sigol nching ye nrau no ang mruh ye toing nai. " hing ye sa ha. 

     Arphuh singkhe Pharu rau krimo bai houhkhoimo ni tate wo uklau bai biskang no chongthu slah ya khe ye Taulengha ni kau no gdo-oma khe ye boilai ye, ong-praulai thangha. 

     Abodoi khe ye, jokhon Talengha no raja song paii singkhe, Tauleng le 'Kaubagra ongmo' (Authority & Power) maing thangha. Asingkhe, Tauleingha, bung brau ni raja ongmo dei yo raja ni hukum ri khlaiha. Abo raja ni hukum rimo singkhe, tma ong phiha hingba, salboi pharu maha raja bai thang ye macha yauhnai hingmo sei. Akhe, abo dei khe no salboi maha machariha.

     Yauhgu thauhsouh phuh wo maha khe bung no cha yauh nai ni jora souhphai phuh wo singkhe, khuha sanangha, "Chung gian kroi ongmo ni bthai sei bo, chini akol wo maingyauhmo ba tre mungha pho sathai kroi, keha no dosa ri maing yauhnai pho kroi. Chini akol bai chini lama chung snam ye lamo sei. " hing ye sathauhnang khe bung no pho cha ye khoiyauhha.

______________________

BO KRAINGKAUTMA NI PHRUNGMO BAI BINI SURSIRIMO RAU KHE:

1.    Adi yaphang phuh nching ye, ksungksung pripri toisa ye phaimo sauhni niti bai dormo (Traditional faith & Culture) no bera ye, tre keha ni kau no la ye thang singkhe, abo jati le brau ni stur ni yaphang wo klai ou. Being bai kachreh kaphoh ye, brau ni itsa khe toidul ye, slengkurdouh banau yauh ou. 
2.    Stur hamya le osro toinaima sroh ya, maiya bugbuma bai krungthauh khe ye se solephai ou. 
3.     Mma mpha ni kau no la ya ye, tongmung chamung hamyama tlahapal broihapal ni kau no toryauh ye thang khe nosto bai gondogul wo souh ou. 
4. Sauhni nouhkhong ongba para ongba Ha ongba jati ongba bthoh ongba mondoly ong pho ni aingkhamo no baih ye phathar brouh, tre keha ni kau no la ye thang singkhe nini deramo ktorthauh wo klaisoing ou hingmo sei. 
5. Abo no sisau ya brouh khe Tauleng maha bai Pharu thuha  no chapaii ye khoi yauh dei no ong thang ou. 
6. Chini Bru jati yo pho abo dei khe no chapai ye toing yauh ou tauh wo. Tauleng maha se thauh ya, mma mma bai se cha ye toing yauh ou. Abo nung bai ang no toidul ye cha tongnai no sning ye aro ni birkhouh khaih ni chonglai sna.