Chini Bru jati tongmung hamyama wo klaisabi phaimo bai phuja toisabi phaimo ni mmung rau bo tola wo naikhlai ye nailai phi gra na.
Chini Bru jati le soijo bongsi maladora, raja ni gusti, kong khlum ya ktau nai ya, jati ktor, jati houhgra rau sei. Khotryo ni phaikhlaimo brem sei. Adi yo le Bru rau le Sonaton bagra, Isor keha no se puse ou. Thoi bai phuja khe ya; pheihnaima jinis pho nung cha ong ya. Kong ye kl;ai ye pho khlum ya. Bose, Treta juk, Ram bai Rabon ni amol ni skang wo chini Khotry raja, Kaitobirjo Orjun bai Gutom Moni no Surobi Msuma seihlai ye Gutom Moni no mthoi khoi phuh wo Gutom Moni ni bsala, Porsuram bai khotryo no nidon khe hoihyauh pai ye yauhgu wo nching yo khe Sibrai Hanggrai no mmaktor mpha ktor kha ye ma thangha. Arphuh khe Koisopo Moni khe tetrisoh kuti choido depta no moing kong se seba khe tong ou. Bung no nangkhruh ye moingkhruh tong yauhnai ni bauh wo bini sitso bai gutro kull wo hahri khoi yauhha. Arphuh nching yo se dormo mmung le phaslai ya ye Sonaton dormo hing ye no toingyauh ou. Are hing pho toimung niti niyom tongmung chamung kaham bai gboima no le pahha roih pai ye tongmung toimung hamyama wo thepha ye riyauhha. Arphuh wo se chini sristi bagraha, Sonaton Isor no bera ye mtaihamya - tetrisoh kuti, choido depta no moing kong ye, thoi bai pheihnaima jinis wo delori ye hoihyauh ou.
Bo thoi bai dole ye chung matongsabimo ni phuja mmung rau singkhe bo tola wo nailai phi na.
I. CHRAI KTHAR WO
1. Gbengbumo,
2. Toichaumo,
3. Abursumo,
4. Bachauhkamo,
5. Khumkhouhkamo,
6. Blong nouhkhla khangmo,
7. Tautoikhurmo.
8. Taingkhauh toi yo rimo.
II. NOUKHOUH TOIMO
9. Nouhkhouh toimo (Soinai rauPuing taingmo,
10. Katichamo,
11. Baroi Puing taingmo,
12. Rongtouh tau ramo,
13. Mai khlummo,
14. Maikta chamo,
15. Khumchauh kaimo,
16. Mainouh sphaimo,
17. Dormo mwla charimo,
18. Hata Malaimo,
19. Mai toi khaingmo,
20. Mainouhma stohmo,
III. TOI YO KHANGMO
21. Dosa mi toichaumo,
22. Tauchro rimo,
23. Taula kphuih rimo,
24. Taudari rimo,
25. Toi Wouh taingmo,
26. Khanggrai taingmo,
27. Toi msar chaumo,
28. Toikcham rimo,
29. Samoli khamo,
20. Bordari rimo.
IV. HAKHUNG WO KHANGMO
31. Phasaktham rimo,
32. Thaingkhauhha rimo,
33. Kendachro rimo,
34. Homapha khamo,
35. Lampra dainggong rimo,
36. Ha tuingmo,
37. Ha kamo,
38. Khoi splehmo.
39. Buraha baa khoimo,
40. Hor thuhnai rau rimo,
41. Saja thuhnai rau rimo,
42. Sipdurga Puing taingmo,
43. Nidra kali Puing taingmo,
44. Khungsroi tau thaihmo,
45. Nouhra ktingmo,
46. Hakho mtai rimo,
47. Maru khikhouh tau thaihmo,
48. Urihkhong tau thaihmo,
49. Tauma ksom rimo,
50. Sanja broi rau rimo,
51. Nouhsuhma mtaii rimo,
52. Hathai kchu rimo,
53. Mai basamo,
54. Hazar tau thaihmo,
55. Broi rau samung maingmo,
56. Buraha samung maingmo,
57. Ha samung maingmo,
58. Nadaing khoimo,
59. Mthikamo, (Phuja steh thauh)
60. Msih taingmo (Phuja ktor thauh).
61. Boni rau puing taingmo,
62. Chondimungol rimo - nouhkhouh khe pho toi maing ou.
63. Soitobi Soito Naraiyon rimo,
64. Soni phuja,
65. Susankaly rimo- smanglung dosa ni hor wo ri ou,
66. Darukha tauthaihmo- taubauhkho bthi kai phuh,
67. Bisory Kali rimo - taubauhkho wo ba nouhkhla wo,
68. Roikhya Kali rimo,
69. Joikali Puing taingmo -(Chongmo dei cha ya nuhmo sing thai ya ong khe.)
70. Ha bai Toi bai - barboi yo, asama kroi ong ye.
71. Barboi taulakphuih rimo - nangmo hathai si ya khe.
72. Taulakphuih taudari rimo - nangmo hathai thir si ya khe.
73. Phasaktham rimo - ktor bai steh dalnoi ka ou. Bo khe steh.
74. Trinath,
75. Tentra mtai rimo,
76. Hazar somkaimo phujanangma.
77. Naninggra taingmo - porsaih bai ri ason nang ou Msih taingmo bai bauhha ktor sei.
78. Achoi taubauhma - chuaing sumo ni.
V. PARA BAI JATI NI PHUJA RAU
79. Para kerrmo,
80.. Ha moi taingmo,
81. Basi Phuja. Joma wo Satwa (Sangsari)
Phuja mmung bangmo khe Mung-81 maing ou tre pho tongkho ni pho tong ou. Bru jati le ' Soijo Bongsi Mala dora sei.' Bini ortho khe Sal ni gusti, bini bsa rau, ktouh (gorna) wo mala (Lkoih) kaingnai rau hingmo sei. Kong khlum ya, ktau ye pho nai ya rau sei. Bose bo Sangsari (Satwa) wo le kong ye khlum ou.Tmang mi? Satwa le Bru ni dormo ya. Bru no krori yauhmo bai nosto khe yauhsabimo sristi sei. Bru jati no pho Isor sristi jormo hoihkhlaimo keha sei. Ongmo dei Bru ni kau, kaingmung, Bru ni Niti bai achar rau pho sasauh banai lamo ong ya. Ongmbauh wo Kaubru pho Isor mchi ou, bru ni kaingmalai Isor rimo dei yo se Isor khakchang ou. Khumtuh bai Khumchauh chung kai ye mbar se pahha khumchauh bar tong singkhe khumtuh le tma ni makai phi? Butloi skmoih khauh ye khumchauh no sroh kai na. Sei abo dei Bru ongtong ye Bru ni kau, Bru ni kaingmung akhe Bru ni achar bai se Isor no toi ya singkhe abo jati le skmoih khoi pho mmangna kroi. Sei abo dei no tauh wo pho jati songha kma tongnai le spo? Bru jati sei. Sasauh ni jati ni
Adim dormo bai niti (AncesstralEternal Faith and Traditional Culture) no skma khoi mbauh ye se jati le kma ou.
Swami Vivekananda le bre khe sa phi?
"Lose of Ancesstral Etenal Faith is Lose of Culture,Lose of Culture is Lose of Identity,Lose of Identity is Lose of Nation.Lose of Nation is Lose ofEverythings."
hing ye sa ou. Bo ni kautma pura yauhgu wo tauhsa mchiri ye sasouh ni chong nai. Ang
khnamo bai simo dei jora wo.
***************