SANGSARI BOISU NI KAUTMA
By Pitaram Nouhkham
Boisu ni kautma no Magra- phagra rau sanangmo khe Bosi rosoh, Bosi toiklai Purthimma no krokhroh ja ye Ya
yauh ni Dandra Tauchingronh bai Haba Salktung mkhaihjaye Mkung Sakhi klairiye, Watoi bu simo- simo, Saltung bu rainmo-rainmo khe ye Tang- Toi ye tini jeter jatma Rugo - byadi maiyauh ye pho Bosi jonjoni - Khali jonjoni thoi ya bahchamo ni khushi yo Anando Phurti ni keha Panda sei Boisu
Ksung- waksung wo nching yo manesa phaimo khe Bosi kcham wo Salnoi, bosikta wo Salha Boisu Saltham (3 days) ni jora wo mane sa ye phailaiou. abo khe Hari Boisu, Boisuma & bosikta hing yauh phi ou
Akhe bo Boisu wo le buktoi ding yo bre - bre khe ye palaulai phi hingkhe:
1. HARI BOISU
Hari Boisu wo khe jugalsaumo ding se klai ou. tini jati-masa, kull bongso rau bai Chamung- Nungmung chasraulai yauhnaima ni bauh panda wo Moimung- Thaimung, nai- nai nai ou. Awaing Thapeih Suhlainai suhlai ou., Toi - Saihnai Saih ou, khe ye jugalsaumo ding keha sei Hari Boisu khe.
Ake phuk ni kautma chung joto Raijoham Poto kho ye Rchahm rau khna ou Golkuram song,Sareti song Para manang Ramsira Kaati Toiyari Saitlaimi Potha Aaa se Wouh Khaih doi khaih tong mi hing ye sayauhmo ma Jugalsaumoma ding Hari Boisu.
2. BOISUMA
Boisuma khe Choitra Maso Bosi kcham Kathakmo ni Uklau paphongha waingsouh ruh ye yauh beramo ding pho keha klai ou. bo ding yo khe Magra-phagra Hougra kaham rau khe Topoisa Chahya- Nung ya khe ye Bar Palaumo ding Aaichuh nching Bahchahye Wouh, Tau, Yongsa, Kuhsa rau no mai moi, chahmung- Nungmung saih ye chariou. Dan -Dokhina* rinai ri ou.
Akhe satwa rau khe Phuwain yo Rongtouh wo Tau ranai ra ou.
Adaha khe Boisnob ni achar bai saroi yo Rongtouh wo Porsaih varaunai barau ou.
Akhe bo ding yo khe Phurti ni ding keha ongmo doi yo hahphaih ni ba para ni juwaing rau goroiya msanai msa ou, tautoi khangnai khang ou. Akhe adaha brouh le Chalai nunglai, rchah msa khe ye khushi-rongo phurti khe tongnai tong ou.
3. BOSIKTA (NEW YEAR)
Bosikta bosi rangjauhma souhphaimo no Khaphang khachla Toisa ye biskang Muhlauha hampanda ni bauh wo lamchauhsaumo pho keha Akhe bosikta wo Hamcha ye tongyauhnaima ni bauh panda wo Gurujon ni borkaham ba baikhiokaham lalaimo ding pho keha sei.
Aichu marira nching bahchahye skangther nouh ni bchoibchu, Mmampha tong khe kati toi kthar khau ye mkhu ou, toi mkhupai khe Riikta chum-kta kaingri ye Satrai- Dhutrai sau ye Ruwai Muhksang lalai ye borkaham joto lasraulai ou.
Akhe bosikta wo tini Hawastur, Dengastur, Debdondo, Rajdondo, Rahouhdosha, Ketudosha hamyachaya no bukar khoi ye, sihkar khoi ye, srungsrung, prungprung khe ye kaati Aa doi, khreing tau doi, khaja hatrai khaja ye, bosi bu kta khaphang bu kha kta bai Jatimassa, kull bongso boli bai yapri thangha lama tungha khe ye Aaichu Songrung bhabe laija ye, phrung bu kau keha, mleh bu kau keha onglai ye bongso baati rilaija ye, jati hampanda haba kaham kamaing yauhnaima ni khe ye, je jan khathoimo mtai no puse lai ye khlumsalai ou. hingba Prathona khelai ou.
i.e..... Satwa rau khe Shibrai- Hangrai (Shib -Durga) porsaih Baraunai barau ou, Adaha Houba- Haaba khenai rau Boisu Skang Huh Saupainai rau khe Haata wo Chrai- Khnai yapai klaiyauhhosning *Haa- Ksa,Toi- Ksa bai drau tongyauhnaima ni bauh wo Shibrai-Hangrai (Shib-Durga) no Porsaih Barau ou.
Je jan Khathoimo Mtai* no puse- dande laipai khe
Bongso-Boli, Jati- Massa, kull bongso, rau bai khaphang ni maiya Dalaulai ye jaga krungha wo kthumlai ye Aalum- Asum pho je jani yauh chuhmodoi khe ye Arahk- Aakhu i.e.. Barandi mainai Barandi, Jor mainai Jor. Gala manai Gala, Choptoi mainai Choptoi, thik abodoi khe ye Chrai- Khnai akhe tre gboin Baro Panji rau pho phaiphinang khe Boisu ni Chamung no pho chari phi yauhnaima ba Siri phi yauhnaima ni khe ye awaing Thapeih, Toileh- Pahseh Yau mainai Yau ye, Peing mainai Peing ye, rumaignai ru ye je jani msa toibi main toibiye khaphang khakchanglai ye Sakni slai Hougra Guru jon rau no khe Ruwai laye Sakni Sak bauha no khe bu bosikta ni Hambai yaphaihlaija ye biskang Muhlauha Takhu- Mkhu jati masa, Kool- Bongso bai LiLi Maidoi Sikthoom ye tonglaiyauhnaima ni Kaudwado khnalaija ye Chalai -nunglai, Rchalai- Msalai khe ye Asuhu wono Kathak laija ou.
Akhe jodi yo Kaye chuhye Ro-jugalmo rau pho tongmi ongkhe Takhu- Mkhu hougra Kaham rau no pho sisak ni Nouhkhong wo Reing ye toinang ni Khaphang tongnai rau toinang phono thangmainha.
Bo se tikna mung ha tong ye Brom laruklaiyauhnaima joto ni Khaphang wo khamakha chongye sitoinyauhnaima khe.... Chung jotow Chahye Nungye Jala kalai thang phuk wo Nouh phreh mo ma wo Kamainaiha - Chuhmainaiha se jedoi khe kakclau ye gbolphimainyo Nouhkhong wo Phuwain Chaja khe Saroi Chani kroi khe ye ongnai rau pho tongmain ou. hei Abodoi ongnaima Nouhkhong wo chung Mthooh- Mthooh kasa ye thang khe iiwainsouhma tongpho- Khoisouhma kroi khe ye khaphang ni Maiya bipodo klaimainmo rau tong mainou..
Arungmi Khupate khubai- yauhpate yauhbai kabauyauhmo Nouh wo ya khe thangya ye tongmainmo khaphang toinmain khe joto Brom (Marjada) Discipline & Siblization tongmoni porichoi keha ongwanou hing ye khaphang bai machongjami sei douh Bongso rau.
Bo Boisu ni kautma no Miya ni Mtoi- Tini Msaa rau adaha le sisouhya ba sini chongya rau phono tongphi mainmo ba keha kenoi le khroh khe Mkoih klaiphi thangnang khe Nouhma phrungthing - Nouh su main hingyauhjamo kautma thaiha tongphija mba hing ye sakthait ye masoijamsei douh.....
Bo se Ang pho Sisouhnaiha rungsouhnaiha hing ye soimo so le ongja ya are hing pho je bo Ang soijamo sing rungjamosing joto bai sisraulaiye(Share) Khaphang ni Kauthai krunglaini masoijami sei douh.
Jodi yo bo ang soimo wo kthasouhya bai kasouhya tong nang khe nrau- brau hougra kaham rau se Souhkplung khe ye Naithau bai Mchang kheyauhnai hing ye klau no sahso ye Bara maichuh ni krung rau no kabau ja ou douh.
Khakchang ha.
Boisu ni Hambai
Nrau brau jotow ni Takhu
Pitaram Nouhkham
President
Bru(Reang) People's Forum Assam
.