Joto je kristian suh le Jisu kristo phaiyauhnaima ni kautma no betha khe khathoi ye naisaumo mkoih lausouhlaipai tong ou. Boro wo Jisu kristo hingmo khe Mari bai Josef ni bsala, Nazaret para wo achai ye Purthim ni somas no nosto bai gondogul khenaiha hing ye Rom ni Jonggil rau bai Kalvari hathai Kross sahka wo khasoing ye mthoi hoih yauhnaiha Jisu Kristo sei. Jada jati rau khe Messia hing ou.
Je Kristian rau ni chongmungma wo khe Jisu purthim wo phaikhlai ye, sorgo Isor ni khupor kthar sa ou. Rom jonggil rau ni yauh wo kros riyauh ye thoiha. Uchihha abo thoimo nching ye bahcha phi ye, sorgo wo thangha. Bung phaimo waihama le paiha. Uchihha purthim wo phai phi nai hing ye bung sanangmo tong phi khou.
Jisu le waitham waibroi phaikhlai phi nai hing ye samo le kroi, wainoima phaiyauhnaima le bung sa ye khoinangmo tini yo pho Kristian Bible wo nuh maing ou.
Tma ongmbauh ye Kristian rau Jisu no wainoima phai phi nai hing ye asuh khathoi ye mkoih lausau ye naisaulai mi? Bible wo bung Jisu nijer sanangmo bkrung gbangma jaga wo soiyauhmo tong mi. 'ISOR' hing ye soiyauhmo kauthai khe Bible wo joma buwai-1855 tong ou. 'ISOR PHAIKHLAI PHI YAUHNAIMA' hing ye soiyauhmo khe bu wai-1800 ka ou. Bodei khe Isor phaiyauhnaima hingmo kautma se gbangma jaga wo soiyauhmo khe ye tong phi pho je wainoima phaiyauhnai no chouh se sa ou. Waitham ongba waibroi phaiyauhnai hingmo le krungha pho kroi.
Wainoima phai phi nai hing ye bung nijer srai khe sanangmo le krungha chouh se tong ou. Abo khe Hebrai. 9:28 wo bodei khe soiyauh ou:
".......abo dei khe ye Kristo pho brouh gbangma pap no toikhouh yauhnai ni bauh wo waiha bsauh yaphaih ye, mukto maing yauhnai ni bauh khe ye bung no naisaunai rau nthing yo bsauh pap kroima bai khe ye wainoima nuhyauhphai phi nai."(Hebrai. 9:28) hing ye.
Boro wo kho ye laruh yauhnaima bai chongsuh naithai khe bukoi? Bo "...bsauh pap kroima bai" hingmo thaiha "wainoima wo" hingmo bo thainoi sei.
Kristian rau Jisu Kristo no naisaumo ortho kroikha ong thangmo mara song ye nailai phi gra na.
1.Ashamo theka-1:
Skangthauh wo singkhe, "Ang se Isor, hingnaima bai duari kauphi rau gbangma baikhouh gra nai." hing ye Jisu sanangmo dei no Europe continent (bongkulktorma) wo jukheni gondogul onglai tong phuh mol wo singkhe, Juda jati rau khe asari klai ye ha gbuing, gbuing yo segrum ye khaihgrumpai thang phuh wo brau bipodo toi dei toruh le Messia no ashamop se churuh khe ye ong tong phuh wo ni somoing yo khe "Ang se Messia" hingnaima gbangma baihkhouhha. Messia no khathoinai rau khe bu Messia bung gboi so phai phuh wo le brau gorip ongmo nching bai sutur ni yauh nching toiikhouh yauhnaima bai bosi saisi ni raja ha kta bahchaphai nai hing ye se betha khe brau chongsau ou.
Abodei khe ong tong phuh ni somoing yo Judfa jati ni brouh keha, SABUTAI ZEVI khe bung se Messia akhe bosi 1666 wo khe Jerusalem wo phai ye bosi-1000 raja ha toiphai nai hing ye sa ha. Arphuh wo gbangma brouh se bung no Messia so hing ye chong ou; akhe bini loge wo ruhphrehnai pho no brouh mosto gbangma ongha. Messia phaiyauhnai somoing pho no samphaha hing ye chongsaumo bai abo khupor no khna singkhe asuh bipodo toi dei torsouh ye dugu mai dei houhpungsouhlai tongmo ni bser wo pho khakchang baju ye rchah msamo bai khe ye brau tonglai maing ou.
Are hing phi pho abodei khe ye Messia gboi so no ongnai hing ye brau asamo brouhha bung phaiyauhnai samphaha, bosi-1000 ni raja ha toiphai nai ha hing ye bkha ni jala toi houhmthai kau dei kausalai ye, rchalai ye msalai ye asuh khusi khakchang hing si ya khe baihsalai naisau tongmo brouhha, Sabutai Zevi khe bung sasaumo bosi 1666 khrih kaphai phuh wo singkhe Jerusalem wo le skangbi phi si ya ye Contantinople wo se choll re thangha. Aro souh phuh singkhe Turks ni raja bai bung no rom ye Alum (jail) wo se turha chohbreh toingyauhha. Arphuh singkhe Messia phaiyauhnmaima brau ashasaumo somoing bai sal rau le toima toi hiyol de hiolkhouhpai ye thangha.
2.Ashamo Theka-2:
Bible wo khe, 'Yaphang phuh wo Isor ha bai sorgo banauha' hingmo nching ye kautma poila raisa phi ou(Gen.1:1). 'Are ong singkhe Isor le saldouh ni msing yo joto manoi no banau pai ha(Gen.1:31), salsningma sal wo khe bung lengla ha (Gen.2:2). Dr. Livefoot bai James Ussher brau khe Bible wo samo mote dei yo Isor Purthim banaumo le bosi B.C.4004 yo se klai ou hing ye isahp khekhouh ou. Tma hing khe saldouh ni msing yo Isor manoi banaumo no khe salha hingmo no salha wo khe bosi saisa rom mi.(II Pet.3:8; Sam.90:4). Isor, saldou msing joto manoi bau pai ha, abo no khe bosi-6000 romha. salsning sal wo khe lenglaha, abo no khe bosi-7000 kaphai yauhnaima dei khe ye rom phiha. Abodoi khe ye isahp khe singkheIsor purthim banaupaimo sal le October tal, sal-23/26, bosi B.C.4004 wo sei hing ye Ussher song khe ishap khe ha. Abo ni isahp dei ong singkhe Dt 23/26 October 1994 yo khe bosi-100 raja ha toiphai yauhnaima sal ong nai hing ye chonglaiha.
Abodei ong singkhe Dt. 23 October, 1994 wo khe Purthim thauhmo sal ong ye, Jisu Kristo bai bosi-1000 raja ha toiyauhnai sal ongnai hing ye jalali toi dei saihsalai ye mnoi khusi bai khe ye naisaulai phi ha. Abo sal sder ye souhphai toitoi ong phuh wo le mosto chooha khe ye sauhthai naisaulaimo klai ou, ‘special cake’ (Awaing chomokar) rau banau ye naisaulaimo sei.
Are hing phising pho abo sal bai ding so souhphai phuh wo le mungha pho juda ongmo kroi, nouhkha grum gboi ya grumsa ye, haphong toibu baicho ye, gboing siyaroi gboing thang thau khe ongsa phai phuh wo atkasa nouhkha sare ye, sal tungkhlai ye thang phi dei khe ye no sringsring khe ye ong phi ye thangha. Jisu phaiyauhnaima ni khupor le ro wo kluh thang si ya khe ye no ong phi ye thang phi graha.
3.Ashamo Theka-3:
Tre thekahama singkhe, America ha ni duari keha mosto siyauh brouh, bung je biskang kau sasaumo le jora le thaiha pho kaphlehmo kroi khou khe ongnaiha, bung khe bo purthim ni sapa (Glob) dei khe ye ktingma ongnaima manoi bini gona naimo tong ou. Abo manoi bai khe ye se jeba ni khupor biskang ni kau rau no pho bung gona nai ou. Abo brouhha ni mmung khe, Nostradamus hingyauh ou. Bo bung no German ha ni Dictator kcham, Adolb Hitler no bung chraibsa steh khe ong phuh wo khe lama wo malai mi. Jokhon abo chrai bsa (Hitler) no nuh khe bini yakong tang ye bruhp klai ye khlum ha. Tre je nuhnai rau bai khe bung no sungyauhha, “Haih, nung bo chrai asuh stehha no klai khlummo ba tmajaht ong mbauh ye,” hing ye sungyauh khe bung sa ou, “Bo chrai (Hitler) le mosto brouh ktor, giyannang, chomokar brouh sei biskang wo,” hing ye sa khnari ou.
Abo bung gona nai ye sa dei no gbpoiboi no Hitler torphuh singkhe Germanha ni dictator ongha. Bo ‘Hayungmani ronktorthauh’ (World war) baihkhouhrinaiha se bung ong thangha.
Bo Nostradamus-ha khe sa mi,bosi-1999 tal-7-ma wo purthimbi pai nai hing ye. Abo kau no Kristian ni gbangthauh brouh khe bethaa khathoiha. Tma hingkhe bo, Nostradamus khe bosi bai tal no chopuh se sa ou sal tarih no so le sasau ya. Tma hingkhe Jisu sanangmo pho, “Abo sal bai somoing jo no le keha pho sisau ya,”(Matt.24:36,42; Mark.13:32; Sichu.1:7) hingmo jora se ye khoinangmo ong mi.
Are hing phi pho abo sasaumo bosi bai tal laipai ye thang phuh pho purthim le ake tong dei cha dei no tong ou, abo sasaumo kauthai rau le gboi yo souhphai ya ong ye phi thangha.
Spo ni le kauphi klaino?? Abo “Ang phai phi nai, ” hing ye sa ye khoinangnaiha, Jisu Kristo de kauphi sa mi klai no are ya singkhe naisau ye tongnai khathoinai bsa rau de mchikromo klainoh?? Jisu le phai khna arpho phaimung niyom juda khe ye phai ye thang phi mde klainoh?? Betha khe ye ro wo chongsuh ye naithai nang ou. Anasomani salai salai beng ni bkhu wo khnamo bai chouh khathoimo rauhthoh ong ye tong phi pho kana rau lama toithemo no ataso laga ruhphreh phi singkhe, knoi pal hakho pho klaisoinglai phiwanou.
4.Ashamo Theka-4:
Asha yauhnaima tauh thaiha tong phi kho lei. Buktoi yo soiyauhmo tong ye nuh phi salaimo ba ongha le sisouh ya, Kristian ada brouh rau samo khe, “Bosi-2000 ni baara khe le ang baluhbi ya,” hing ye Jisu sanangmo tong mi hing ye abo thaiha ashalaimo tong phi khou. Bo kau se jodi gboi ong phi pho ngko taklai le bosi-2018 ka ye thangphai phi ha lei. Bosi-18 se laikhauh phi thangha, to pjho se mungha juda onbgphai yakho lei. Jisu, “Daiphroi ang phai phi nai,” hinmgmo le ngko bini daiphroima le baluh phi kha lei.
- Jisu le bsauh papi kroima bai wainoima phai paiha:
Jisu sanangmo khe, ".......abo dei khe ye Kristo pho brouh gbangma pap no toikhouh yauhnai ni bauh wo waiha bsauh yaphaih ye, mukto maing yauhnai ni bauh khe ye bung no naisaunai rau nthing yo bsauh pap kroima bai khe ye wainoima nuhyauhphai phi nai."(Hebrai. 9:28) hing ye.
Purthim wo le mma ni juni dei achainaima joto papnang sei. Boro Jisu samo… bsauh pap kroima bai… hingmo bai ….wainoima…. hingmo no se kaham khe chongsuh naithai nangmo le.
Jisu Kristo (Mesia) wainoima phaiyauhnaima le bsauh pap kroima bai sei. Skang phai phuh wo khe purthim ni somas no nosto gondogul khenaiha hing ye dosa khe ye se Romman ni jonggil rau bai romyauh ye, Kalvari hathai sahka wo Kross ri ye se mthoi yauh ou. Arphuh wo khe bsauh papi gnang ong mi.
Jisu wainoima phaiyauhnai le “…keha sisau ya, sorgo ni dudto rau pho bsala pho sisau ya, mpha Isor chouh se si ou,” hing ye bung Jisu nijer sanangmo kau Bible wo tong ou. Luk soimo wo pho, “Asingkhe bung brau nthing yo, ‘Mpha bung bini murji dei yo toingmoma le, nrau siyauhnaima ya,’….” hing ye. Abo ni tolateh wo singkhe, “Are hing phi pho pholkthar nrau ni sahka wo souhphai phuh wo le nrau nthing yo khomata nrau thuh nai…..,” hing ye sasing toinangmo tong ou.
Abodoi ong tong singkhe ‘Pentecost sal wo phola kthar souhphaimo ya de ongnoh? Jisu thoi pai ye, sal-50 ni yauhgu wo brau ni sahka wo phola kthar souhphai ou.(Sichu.2:2-4). Phola kthar souhphaiha, aro le pap le gbul ya. Pap le ta sa di, brau ni sahka wo se hor bthai dei khe ye brau nthing yo nuhyauhphai ou. (Sichu.2:3) Brau pho se abo horbthai bai kham ye kthar ong pai thangha, (Sakhouhmo.220.:9). Jisu Kristo (Mesia) wainoima phaimo le Penitos sal wo pholakthar bai hor bthai dei khe ye phaimoma abo sei. Abini khoi ye le tre le phaisi ya. ……wainoima wo bsauh pap kroima bai nuhyauhphai nai,’ hingmo le gboigboi no phaipai ha.
Bo kau no spo le khathoi maing yakho klai tong? Sichu Paul le bre khe sa phi, “Jejon Isor no maiya ongya rau le bati nang thou. Aini Isor le phaiha,”(I Kor.16:22) hing ou. Boro wo Paul bung, ‘Isor’ hingmo le binthing yo le souhphai se tongha. Tauh pho bo kau no kaugboi rom ya rau le Sichu Paul bati smaimo le bung le nangkhauhha. Paul ni Isor no se maiya ongmi ong singkhe tauh wo tre Isor no le naisau tong ni youh khamu.
Tauh aiskal ni Kristian jejon pho jodi aiyu lau ye tre bosi saisa naising pho abo Sichu Paul bung naisau ye souhphaipaimo (Jisu Kristo/Mesia Pentis sal wo Phola kthar bai horbthai dei khe, phaimo no nuhsamo) ni dabe wo le tre le jesah pho muhtauha loreri ye naisau pho nuhsausi ya. ‘Moiktu yasa manai ya, thonggla waisning khaikhau kah pho tre le nuhsau ya. Wainoi bade waitham, waibroi, phai nai hing samo bu kroi.
- Jisu le bini Isor ongmoma ni obotar bai se phaipaiha :
Isor ongmoma ni obotar bai phaipaimo ni bade wo le tre khe le phaisi ya. Jisu le Isor ongmoma ni obatar toi ye phaiha, tma hing khe bung le hor dei khe kham maingnaiha ongmbauh ye (Heb.12:29; Deut. 4:24). Phola kthar bai phaimo no le purthim mnusu papi ni mkoih bai le nuh maing ya, ongmbauh wo se Jisu le Isor le Phola ongmbauh wo mkoih bai nuh maing ya hingmo kau sa ou. ‘Keha brouh pho, je phuh wo pho Isor no le nuh maing ya,’ hing ye (Joh. 1:18; I Joh. 4:12; Kol. 1:15).
- Isor ni ha le souphaipaimo dei khe samo:
Asingkhe, Jisu bung wainoima phai yauhnai ni kau le Isor ni ha souhphaimo dei khe ye pho samo tong ou. ‘Isor ni ha le nuh maingmo khe ye le souhphai ya,’ hing ye(Luk. 17:20). Gboi so khe ye ang nrau no sa ha, boro tauh wo bahcha ye tongnai rau ni msing yo adaha brouh le Isor ni ha no souhphai ya ksungha le thoimo gra maing ya ongyauhnai tong ou.’ (Luk. 9:27; Mark. 9:1) hing ye soiyauhmo rau pho tong ou.
Bo jotosuh sa ye thangmo Bible wo soiyauhmo rau nching ye gian kukruh kthar bai kaham khe chongsuh ye nai singkhe Jisu le wainoima phaipai ha hing ye chung si maing ou.
Are hing phi pho je Kristian bkhrau kchauh rau ni bauh ba bre khe khathoi maing ni agarema nou. Waseingma no chor khe rjong cha ye thang ou. Rjong le khauha naihoihri ye waiha choryauhmo le bung sasauh tre ktor ye utor ongba dokhin jekhauh pho sasauh ktor ye naihoih ni rung ya. Bkha chongmo lahha no khe brouh taingkhauha hinmgyauh ou. Ongmbauh wo mnusu l;e babaiha chouh khe ye chongmo bai le pura kasouh maing ya. Bkha se lahha Isor bai riyauih pho abo bai mang le kasau pai maing ya ni bauh wo nangkhruhnaima bumtom riyauh phi ou. Bkha bai bumtom se bsing yo tongmo ba phathar ni kaham bai hamya le nuhsau pai ya, sisau pai ya ong phi maing ou hing ye mkoih konoi, khunju lahnoi tre Isor bai chung no hoising yauh phi ou. Bo Mkhoih, Khunju, Bkhu, Bkha bai Yakong iyauh no se je nangmo dei khe ye yauhmoing la ni rung ya singkhe bo no no hiongyauh ou, mkoih nuh dauh wo kana; khunju khna ye tong dauh wo khnathong; yakong yauh tong dauh wo khora hingyauh ou.
Sashro ni kau thumo rau no jematang bre khe ye mchi ye la maing ni. Bosta thaiha ni mairong no no phala khoisa ye rta nai ya singkhe asuh ser5 ka ou hing ye si maing ya, Isor ni kau thumo rau no le bre khe se mchi loa maing ni. Kau le thaiha samo ni mphandei mdeih baio mpra gbangma salthang, salka, utor, dokhin, puirbo, posim, isam, baiyuk jekhauih pho naihoih thangmo ong mi. Bose, aboro ni msing yo gboima le thaiha chouh sei. Kormo blslai bai porkha blai le sonang, sonang sei. Khanggrai yapai bai adumo yapai pho solai malai sei. Solaimo gbangma tongmo ongmbauh wo gboima no maingkhouh ni le mosto agare ou. Sor bai hlongthai no bukhau lka ni le klaima sei. Kaukthu no mcvhikhouh la ni le Atura serchima bai pho se maing ya.
Jisu kha sa ou, wainoima phai phi nai, waitham ongba waibroi waiba phai yauhnai kau le Bible asuh bchong ktorma soinai gbangma wo keha pho soisingmo kroi. Wainopima le bung sasau dei pap kroima, phola kthar bai horbthai dei khe ye bung thoipaimo nching ye sal-50-ma Pentikos sal wo phaipaiha. Bo wainoima phaimo no bini kathauhmo. Tre le khathoinai rau ni sahka wo khathoinai rau bai omor ni pal tonglai ye thang yauhnaima kau se sa ou (Joh. 14:16, 23). Wainoima phaimo le Isor ni obotar bai phaimo ongmbauh wo mkoih bai khe ye le nuh maing ya. Arpho je bung sasaumo kauthai bai se rta ye la singkhe phapaiha hing ye si maing ou.
- Brouh ktha khrouh 10,000 rau bai pal phai nai:
Brouh gbangma loge toi ye phaikhlaiyauhnaima kautma pho chung Bible wo nuh ou. “Khnasra di, joto brouh ni sahka wo aing bichar khe yauhnai ni bauh bai Isor no gona khe ya rau brau ni samung jotosuh tangmo bai brouh hamya rau kau ham ya jotosuh samo ni sahka wo brau ni brau no hamyama wo klairi yauhnai ni bauh ye Isor le loge brouh kthar saisichi (10,000) dol bai phaikhlai msei,’ (Juda. 14:15)”
Boro wo khe brouhkthar saisichi toi ye phaimo khe ye sa phi ou. Akhe, Jisy sa phi ou, ‘Muhtri thang ye tongnai rau no pho Isor, bini loge wo toinang nai,’ hingmo tong phi ou (I Thes. 4:14). Jisu phai phuh wo brouh kthar rau no pho nuhsing nai hing ye brau chongmo le abo le nuh maing ya. Jisu bini phola kthar bai phaikhlai phuh wo(Pentikos sal wo) pho brouh kthar rau no nuhmo ni kau le soiyauhmo kroi.
Sichu Paul no sa phi ou, ‘Isor soingyang so se, chrihmo khorang bai, sorgo ni dutto kchuther rau ni khorang bai, Isor ni bebul/totorot (songkho) khorang bai sorgo nching ye phaikhlai nai sei(I Thes. 4:16). Boro wo khe ‘chrihmo khorang’ rau, sorgo ni dutto kchuther ni khorang’ rau, Sorgo ni songkho khorang’ rau khjasau yauhnaima tongmo dei khe ye sa phi ou. Jisu thoi ye, bahcha phi ye sorgo thang phuh wo pho chrihmo khorang bai songkho saroi bai thangsamo dei khe ye sayauhmo tong phi ou. ‘Isor le grummo khorang bai thangsaha, Isor le songkho saroi bai thangsaha,’(Sam 47:5) hing ye.
Bodei khe se soiyauhmo wo tong phi pho Jisu bung sorgo wo thangsa phuh wo pho sam wo bini sichu rau pho nairuh ye tong pai ou. Are hing pho abo chrih khorang bau songkho (totorot) khorang khnamo ni khupor le samo kroi (Mark. 16:16; Kuk. 24:51; Sichu. 1:9). Ongmbauh ye je Jisu phaimo naisingnai rau pho Jisu wainoima phaikhlai phuh wo pho abo chrih khorang bai sorgo songhkho khorang le khnasau ya.
- Jisu phaiya ksungha le thoisau maing ya:
Jisu samo dei yo khe, adaha brouh le bung wainoima phaikho sning skang wo le thoisau slah maing ya ong nai hingmo kau samo tong ou. ‘Gboi soso khe ye ang nrau no sa ou, boro wo bahchapai ye tongnai rau ni msing yo adaha brouh le, mnusu bsala (Jisu) phaimo nuhsa ya ksungha le thoisau gra maing ya ongnai rau tongpai ou….,’(Matt. 16:28; Mark. 9:1; Luk. 9:27) hing ye. Arphuh wo tongsoingnai ni msing yo bini Sichu, John so pho tongsoingmo srai khe chung si maing ou (hohn. 21:22).
Are hing phi pho Jisu Purthim wo berai ye bung tong phuh wo abo kau rau sa ye tong phuh sam wo bahchapai tongnai rau no tauh wo thang ye rtuh nai singkhe kthang khe malai ni kalle brau ni bikreng jora pho de nuh maingmo tongkhono?? Arphuh wo loge tongkhauh ou, hing ye srai he si maingmo bini Sichu John pho bingni yauh wo (Martyr) khe ye thoimo chung si ou.
- Jisu ni ha ba buktoi ??:
‘Mnusu bsala(Jisu Kristo) bung bini ha wo phaimo chung nuhyaha ksungha le…,’ hing ye soiyauhmo chung nuh phi ou. Abodoi ong singkhe Jisu le nini ha wo se phai nai; tre juda ha wo le phai ya. Bung no naisaunai rau pho bini(Jisu ni) ha wo ong ya singkhe naisau pho se ortho tong nai ya. Ongmbauh ye Mnusu bsala (Jisu Kristo) ni ha se buktoi yo so le tong phi, abo skang si gra ni nang phi graha.
Pontia Pilata ni biskang wo bahchari ye toing yauh phuh wo Jisu bre khe kau sa phikhamu? “Aini ha le bo Purthimbi yo ni ya, aini ha se bo purthim wo ni ongsingkhe, aini tangsong rau se ron khe gra nai, Juda jati rau no yaphaih yauh yamo dei. Hingba aini ha le bo Purthimbi wo ni ya.” hing ye se sa ou (John. 18:36). Bini ha le bo purthimbi yo ni ong ya ongmbauh wo se Jisu no rom jonggil rau bai mthoi yauhnai ni khe ye rom ye toingyauh pho bini tangsong, khathoi bsa rau keha pho kthum ye bini bauh ye ron khe ya, kthum phi kall le Petera bung da skouhmo pho se toisa toing yauhnai ni khe ye kau ri tong ou (John. 18:10-11; Matt.26:51-54; Mark.14:47; Luk.22:50).
Jisu se chong mi judi ong singkhe bini dol rau no pho kau ri ye, bini stur rau no ron yachauh yauhnai ni bauh pho kau ri ye tong maingmo ri ya ni sei hing ye Mathai khe soi ou.
“Asingkhe khnara di, Jisu ni dol ni msing keha brouh khe bini yauh toisa ye, Seng osro khosaha, Aukchai ktorthauhha ni sleng keha no khunju taingkhrai hoihha. Jisu khe bung no, ‘Nini osro le toisathai yo se toing di. Osro khosanai rau le brau pho osro bai se joto ma thoi nai. Tauh wo pho sorgo ni dutto (Angel) saisidouhma bauhchingnoi ni slai pho tre gbang ang no hoihkhlai yauhnai nibauh wo apa nthing yo saingsa maing ya hing ye ang no chong mde? Are hinbg phi pho ang se abodoi khe sing khe Isor ni sashro boi bodei khe ye pungphai yauhnai? Hing ou,’ hing ye(Matt.26:51-54).
Ongmbauh ye Jisu ni ha le nuh maingmo jaga wo ni ya hing ye samo sei. Jisu le bini ha wo no phaipaiha, bose, mkoih bai nuh maingyama ha wo se phaipaiha. Isor ni ha le nuh maingmokhe ye souhphai ya hing ye bung no sa kheba(Luk.17:20). Jisu le mnusu ni dehor bai ongyama ni Isor ni dehor bai, phola bai khe ye phai mi, ongmbauh ye je nuhnai rau le, ‘Isor ni mmung wo phainai rau le ham kha,’(Sam.118:26) hging ye se ake se chrih salai ye tongha. Jisu bung soiyang se, ‘Isor ni mmung bai phainai rau le ham kha,’ hing ye nrau hing ya ksungha le tre le nrau le ang no le nuhsi ya ong nai,’ (Luk.13:35) hing ye sa ou. Abodei no tau aiskal wo pho Kristian jething jaga wo pho Good Friday sal wo khe,. ‘Hosana, Isor ni mmung bai phai nai rau le ham kha…,’ hing ye chrihlai phi tongmo nou.
Arpho bung Jisu phaimo no so le nuhlai ya ni no klai ou. Bung phaiyauhnaimo no sroh se naisaulai ye tonglaipai khou. Bung (Jisu) phaimo no mkoih bai le nuh ya bai se ‘Hosana, Isor ni mmung bai phainai rau le ham kha…,’ hing ye laga wo chrih pai ye tong ou. Bose, Sichu Paul song le bung phaimo no nuhmo ongmbauh se, “Isor le phaiha,” hing ou.
- Jisu phaimo nuhlaimung juda onglaimo:
Jisu phaikhlaipaiha hingmo ni kautma no salai matongmo ba, bung no khathoinai rau ni panda wo phaimo bai bung no khathoi ya rau ni bauh wo phaimo wo mchilaimungma le choha phehlai ou. Ongmbauh wo aiskal ni Kristian rau ni bdul wo pho ‘Jisu le phai yakhou,’ hing ye jodi chong tong mi ongsingkhe bung le Kristian wo tongsoing yauhnai pho se chuhthaih/mchangthaih ya klai ya de ongno? hing pho ma hing phi ou.
Jisu Purthim wo waihama bung phai phuh wo khe Palestin ha wo phai ou. Israel jati, bera bsa kmanai rau ni bauh wo chouh hoihkhlaiyauhmo kautma bung nijer sa ou. Abo khe sa dei no je Israel rau ni ha wo chouh no samung tphai ye ye thangmo klai ou(Matt.15:24). Ongmbauh wo bung no khathoinai rau ni bauh wo phai phinang pho Israel ha wo se phai nai. Akhe bung no khathoi ya rau nji bauhpanda wo jodi phaimo kau wo ong phinang pho abo Israel ha wo ha wo se bung le phai phi nai. Tma hingkhe Bible wo nai khe abodei khe se hawang phnuh ou.
Jisu bung phaiyauhnai skang wo mari nuhsau yauhnaima sasaunangmo rau jotosuh souhphaipai ya ksungha le arphuh wo tongsoingnai brouh rau ni msing yo adaha le thoisau slah gra maing ya ongnai hingmo kautma srai khe sanang ou. ‘Gboimani so khe no ang nrau no sa ha, mari jotosuh souhphai pai ya ksungha le tauh aiskal ni brouh bo chaubaihama le pai ye (thoi ye) thang gra maing ya ong nai,’(Luk.21:23; Matt.24:34). ‘Bo ha bai sorgo le kma ye thang nai, arpho aini kautma le kma maing ya ong nai,’ hing ye sa phi ou.
Jisu boro wo ‘Aini kautma,’ hingmo singkhe Jisu bung achaimo nching thoi ye uchihha sorgo wo thangsamo jora ni sasaumo kau no samo sei. Tre btung dei khe bung sa phimo singkhe, ‘Bo ha bai sorgo kma ye thang ya ksungha le aing boi yo ni kolom bkhu chep khe yoihmo steh ongnai ongba koireh khe rihma thaiha dauhdauh pho kma gra maing ya ong nai, rza wo rza souhphai pai ya ksungha le,’ hing sa phi ou. Abo kau khe bini sahka wo jaterjat souhphai yauhnaima (bung no kross wo mthoiyauhnai kautma sasaumoma) kautma jotosuh sasaumo ni kau no samo sei.
Jisu phai phi yauhnaima ni kautma samung dalnoi khe ye sa maingmo tong ou. Dalhama khe, ‘bung no ruhphrehnai, bung no khathoinai gboi soso rau ni bauhpanda wo phaimo,’ sei. Abo khe bo sahka wo skang sapaimo kau dei ongha. Tre dalhama singkhe bu, ‘bung no khathoi ya rau ni panda wo phaiphi yauhnaima,’ kautma ong phiha.
l Mosto krithau chomokar khe ye phai phi yauhnaima:
Boro wo singkhe skang wo samoma dei ongyama ni phaimo juda khe ye phai yauhnaima sei. Boro wo le bung no khathoi ya rau ni sahka wo kosto sasti laphai yauhnaima gbulsingbi yauhnaima sei. ‘Abo sal le hamya yauhsumo sal se ong nai, je soisaupai toingyauhmo dei pahha pura ong yauhnai ni khe ye’(Luk.21:22). (EVS: for these are days of vengeance, to fulfill all that written.) hing ye soiyauhmo nuh phi ou ; mosto krisungha chomokar sei.
Jisu skang waihama phai phuh wo Pilat raja khe Jisu no rom soih ye kosto sasti khe ye mthoikhauh hoihyauhnaima pap ni dosa no yachauhrauh ye ni yauh su khauh ou. ‘Bo brouh kaham ni bini thoi ni dosa wo le ang le sauhpheh ha, nrau je chongmo khelai di,(Matt.27:24) hing ye. Tre logo rau khe tma hing sa phiha, ‘Bini thoi ni dosa le aini sahka bai aini bsa bsu bora rasi rau ni sahkla wo tong thou,’ se hing ye chrihlai ou(Matt.27:25). Bini thoi ni dosa le bung no khathoi yha rau, Juda jati ni lugo rau ‘Kross wo ri di, kross wo ri di,’ hing ye chrihnai rau ni sahka wo chouh se abo hamyama yauhgu le bung(Jisu) le su phai nai.
Akhe, Jisu bung purthim wo berai ye tongnang phuh wo je bung lihp khe ongnaima samung gbangma tangmo para bo- Korazin para, Bedsaida para bai Kapernaum para rau wo pho brau ni dosa ni Isor dondi mosto hliima khe ye riyauhnaima rau sei. Brau ni para wo Isor ni gingsamo dondi riphaiyauhnaima ni slai le boTura bai Sidon para akhe Sodom bai Gomora para rau wo dondi klaiphai yauhnaima le hase harau phi nai hing ye sa ou (Matt.112:21-24; Luk.10:13-15). Bo para rau se Bibile wo tongmo dei yo Isor ni sasti dondi brau ni pap ni panda wo maingyauhnaima rau le, hor ni watoi bai se saukle yauhmo rau sei. Bo dondi rau le Jisu wainoima phaimo ni loge wo toisingbimo rau khe ye klai ou.
Bo dasa ni dondi kheyauhmo wo Korazin-para, Bedsaida-para, akhe Kapernaum-para ni sahka wo dondi thuh yauhnaima le Sodom bai Gomora akhe Tura bai Sidon para rau wo maingyauhnaima ni slai le mosto agare nai hing sasaupai ye toing ou. Isor se Jisu no mthoi yauhmo bai Duari rau no mthoi yauhmo ni sasti layauhnai ni panda wo Juda ha no ron khenaima sutur siphai dol rau no yauhmoing la ni chongha. ‘Are hing phi pho abo siphai dol rau Jerusalem no kaktingmo nrau nuh phuh wo kmapai nai hing ye sisaulai di,’ hing ye sa phi ou(Luk.21:20).
Bosi 100 A.D. jila wo khe abo sasauyauhmo dei khe ye no dosa ni dondi, Isor sasti lamoma le aro brau ni sahka wo gboi no souhphaiha. Jerusalam ni Killa rau bukhruh yauhpaiha, Juda jati rau no bu rom ye sleng khe ye phalpai ye saihdei pingdei khepai hoihyauh ha, betha khe ye kosto sasti brau mainglaipai ha. Je Jisu samo dei khe ye no bodei abosuh kosto bai sati le purthim jormo nching ye waiha pho tre krungha jaga wo pho souhphaiyakhou akhe tre le abodei khe ongnaima le souh pho souhphaisi ya hing ye bung Jisu nijer pho soito khanang ou [ESV: For then there will be great tribulation, such as has not been from the begenning opf the world until now, no, and never will be(Matt.24:21)]
Jisu samo dei khe, ‘Abo sal wo le hounang rau bai acpheih akhu, chrai khnai rau ni sahka wo mosto hoksom cha nai, Purthimbi yo mosto kosla souhphai yauhnai ongmbauh bai bo butloi(Juda jati) rau ni sahka wo gingsamo souhphai yauhnai ongmbauh wo.’ hing ou(Luk.21:23).
Juda jati rau ni khe yele je brau ni sahka wo klaiphaimoma rau le mosto agarema no ongha, jurdo se aro tongha ongkhe Juda jati rau le joto dugu sasti maingthauhther sei. Abo ni bosi gbangma yauhgu rau wo krungkhauh ye se kosla brau mainglaija ou. Purthim ni jurdoktorma wainoima (The II World War) wo pho Hitler ni siphai rau bai Juda jati ni lugo rau- 6,000,000 jila no rom ye concentration camp wo chohphraing ye houhkhoi toikang kosto sasti bai pahha no mthoipai ye khoiyauh ou. ‘Abo rau jotosuhha souhphaipai ya ksungha le tauh aiskal ni bo chaubaiha le kmoih maing ya ong nai,’(Luk.21:32; Matt.24:34; Mark. 13:30). Je bung Jisu bodei khe samo doi khe ye bo abo chaubaiha le kmoih yakho sning skang wo no abo je Jisu no khatung ya ye bini khe stur ongnai rau suh le Isor ni sasti dondi rimo wo maingsing yauhpai mi no ongha.
l Ha bai sorgo kmamo:
‘Bo ha bai sorgo kma ya ksungha le aing bopi yo ni chehp khe yoihmo ongba koireh khe rihmo thaiha daudauh pho kmoih maing ya ma ong nai, rza wo rza souhphaipai ya ksungha le,’ hing ye samo bai ‘ Ha bai sorgo kma ye thang nai are hing pho aini kautma le thaiha pho kma maing nai ya,’ hingmo chung nu phi ou (Mark.13.31; Matt.24:35; Mark. 31:31; Luk. 21.21:33). Abo aing boi yo ni chehp khe yoihmo bai koireh khe rihyauhmo kma yakhosning skang wo se bo ha bai sorgo kma gra yauhnai sphou. Akhe Jisu se phai yakho jodi ongsingkhe bo ha bai sorgo le kma phi thangnang mde? Ake se kma pai thangha lei. Jisu ni Sichu, John ba ake se Ha bai sorgo kma pai ye thangmno se nuhha lei! ‘Asingkhe ha kta bai sorgo kta no ang nuhha, skang ni ha bai skang ni sorgo rau le kma pai ye se thangha, sagor sumundru rau kroi kha,’ hing ye ake se soipai ye khoinangha (Sakhouhmo.21:1)
Sichu John le ha kta bai sorgo kta no para kthar Jerusalem dei khe ye se nuhha (Sakhouhmo. 21:2). Jisu thoimo se ‘ha bai sorgo kmamo’ le ongha pho phou. Jisu wainoima phaimo wo khe bu ging bai yauhgusumo toibi ye souhphairi ha, abo khe bu arphuh wo Juda rau ni purthim ha bai sorgo no skma ye khoinangf phi ha.
__________________________
Soisouh pai maing yakhou, slah phuh wo soisouh nai. Je porenai rau no kabaumo khe bo le sapheihmo kau ya, jati ni maiya wo ang mchimo ni kautma no joto pho chongsuhlai nai khe ham ou hing ye bkha ni kautma saih ye baithang wo ma sirimo sei. Ang pho yaphang phuh le Kristian no tongsabi ye phaimo sei. Khauhha khe aini Testimony sirimo phjo ongha.
Tags:
Kaubru Article