No title

 

 1.          PHRUNGMO LATHA

1.1                    Mpha nthing le maiya tong ou. Akhe, yauh wo Latha pho tong ou. Abo latha le maiya ni latha sei.

1.2                  Maiyanang mpha se bsa no le phrung ou. Bsa  no phrungmo le somoing yo latha pho nang ou.

1.3                  Tre mpha le nung no phrungphai ya, bu pho bu ya, nung hamya somoing yo kplai phuh pho being le nung no toikhouh ya.

1.4                   Purthim bsa ham yauhnai ni bauh ye somoing yo noukhaksom pho nangmo dei.

1.5                  Purthim ha no snam yauhnai khe jora wo le nouhkha ksom bai phraingkaumo, nouhbar bai watoi pho nang ou.

1.6                  Dukho daridro klaimo, kosto sasti maingmo,  goript ongmo,  kmammo bai chongmo dei cha ya ongmo rau le Isor maiya ong ya ni ya. 

1.7                  Maiya ongnai mma mpha se bsa no le buu ou.  Bsa no buumo le kau lari yauhnai ni bauh ye khoraimo sei.

1.8                  Mpha se bsa no buu khe, abo buu yauhnai bsa le khasiyakho nsei. Bini akol wo snamthai tongkho msei.

1.9                  Isor le joto ni mma bai mpha,  maiya ni sristiha sei.  Ongmbauh ye bini bsa rau no phrungmo sei.

1.10                Hoksom wo se homcham ni kaaramo bai bini moilo tongmo no chung si maing ou. Kati toi raing phuh se toi ni moilo pho chung si ou.

1.11                  Isor ni kaaramo bai chini khe ye Isor nangmo no nuhkhouh maing yauhnai ni bauh se khatungyama bthai le chini sahka wo souhphai ou.

1.12                 Msu, Msih rau le jora bai simana si ya. Brau no sirinai le bagra ni latha se siri ou. Mnusu le abo Msih rau nslai se tre kthung sei. Kthung no mphoing yauhnai le ktung pho nang ou.

1.13                Ha toinai raja ni yauh wo le seing bai phoi bai tong ou. Sena soingno, siphai tauphai pahha se bini tong ou. Abo le tma ni bauh ye?

1.14                 Bini deso bini raijo, lugo proja joto no kaulari ye, ha no drau ye, kaham krung khe ye, deso chalau yauhnai ni bauh se abo le ma toing ou.

1.15                Isor le raja ni sabka pho raja, sorgo moito bai patal ni bagraha, raja ktorther ongmbauh wo bini toidulmo latha le joto ni bauh ye jephuh se jai sei.

2.         ISOR NI KAU LE BUKTOI

2.1                  Isor ni kau le jotosuh nini chongmo bai mchumo,  nini kau no noikhrai ye, Isor ni chongmo bai bini mchumo wo toidul ye toinangnaima kau, abo se Isor ni kau.

2.2                 Abo no se kaugboima pho hing yauh ou. Tma ongmbauh ye Isor ni kau le kaugboima ong phi mi?

2.3                 Purthim mnusu chong ye sakhlaimo kau le pheh maingmo bai kro maingmo gbangma tong ou.

2.4                 Isor le soito bagraha ongmbauh wo bini kau le soito sei. Soito le pheh maingmo bai kro maingmo kroi.

2.5                 Soito le ha pho klai maing ya; toi yo pho kchau maing ya. Akhe horr wo pho kham maing ya.

2.6                 Soito le asuh khe kthang ongmbauh se Isor ni kau le kthang hingyauh ou.

2.7                 Abo Isor ni kaukthang no lanai bai toinai rau le thangmo bai karamo abo ongmbauh se thuh ou.

2.8                 Kaugboima Sonaton Isor ni kau le thangmo bai karamo kau sei.

2.9                 Mma bai mpha se bsa no le maiya ong ou. Maiya ongnai mma mpha le bsa no nosto khe ni nai ya. 

2.10               Mma bai mpha bsa no je kau sa ye phrungmo abo le bsa ni bauh ye hamkhrai maing yauhnaima no sroh se sa ye phrung ou.

2.11                 Mma bai mpha ni sahka wo pho mma mpha, joto ni mpha Isor le maiya priti maiya ni yaphangha sei.

2.12               Khe ongmbauh wo Miya bai kaugboima le Isor ni kau wo chouh se tong ou. Maiya bai kaugboima gbulyama kau le Isor ni kau ya.

2.13               Maiya ni yaphangha nching ye baihkhlaimo kau le maiya toi dei bu kchang, khumbar dei bu mtom sei.

2.14               Maiya gboima tongsingmo kau abo se Isor ni kau.

2.15               Khudro ni kau no skang sa ya khe Isor ni kau wo le souh maing ya.

2.16               Nung Isor ni kau samo bai nini tongmung akol mile khe se abo se Isor ni kau.

3.         ISOR NI KAU LA JORA

3.1                  Jeba ni se jora tong ou. Abo dei, Isor ni kau pho la jora hing ye tong ou.

3.2                 Nung samung hamya tang yauhnai mokor ong tong phuh wo se Isor ni kau le arphuh so se la jora.

3.3                Nung kau hamya sakhouh toiitoii ong tong phuh se Isor ni kau le la jora. Arphuh wo jromsoi ye kau hamya sa ni chongmo no bkha pherau ye, kaukaham sa maing khe abo sei Isor ni kau lamo.

3.4                 Nung gingsasouh tong phuh se Isor ni kau le la jora.

3.5                Nung wana hakhrom imang cha ye tong phuh se Isor ni kau le la jora.

3.6                Nung Isor no moito maing ya,  lila khe tong phuh se Isor ni kau le la jora.

3.7                 Ninthing yo solenaiha yauhchu rom ni nai ye tongphai phuh so sei Isor ni kau la jora le.

3.8                Raja ktor tlangnoi ka ou.  Kaham ni raja khe bu SONATON ISOR, hamyasuh ni raja khe bu SOITAN.  Soitan khe bu “Isor ni kau le ta la di, aini kau no se la di…” hing ou. 

3.9                Soitan ni kau no  se la ye nthang khe bung le Isor ni kau no la ya ye beramo sei. 

3.10              Nini mmang bai phola wo hampanda, chapanda thuh ni mchu singkhe, jesuh kosto maing ye, la ni agare phi pho no ISOR  ni kau no se la di.

4.        ISOR NI KAU LE BRE KHE LA YAUHNAI

4.1                  Isor dagemo kaujura - 'DI," hingmo bai "'TAONG DI' hingmo tong ou. Abo no mane ye toi yauhnai.

4.2                 Isor, "Cha di, ta cha di," hingmo tong ou. "Cha di hingmo chamung kaham no bu cha yauhnai, "Ta cha di hingmo chamung hamya – (Soi, Msu, Bilai, Muhkhra bahaing bai phuja moi) rau no bu cha ya ye tong yauhnai.

4.3                 Isor, "Nung di, ta nung di," hingmo tong ou." Nung di, " hingmo bsauh sori bai phola ni khe ye nungmung kaham bai kthar no nung yauhnai," Ta nung di," hingmo heihnaima jinis bai sori nari, mmang bai phola no nosto khenaima rau no bu nung ya ye tong yauhnai.

4.4                 Isor, "Tang di, ta tang di," hingmo tong ou. "Ta tang di," hingmo samung hamya no bu tang ya ye tong yauhnai. "Tang di," hingmo samung kaham no bu tang yauhnai.

4.5                 Isor, "La di, ta la di, " hingmo tong ou. "La di," hingmo kau kaham bai manoi kahamm no la yauhnai, "Ta la di, " hingmo kauhamya bai manoi hamya no bu la ya ye tong yauhnai.

4.6                 Isor, "Bera di, ta bera di," hingmo tong ou. "Bera di," hingmo - samung hamya, boimung hamya bai toimung hamyama rau suh no bu bera yauhnai, "Ta bera di," hingmo Isor ni soito bai sauhni tangmar thuhmo, sauhni niti bai toimung kaham, tongmung kaham bai jotosuh sauh bai milemo, sauhni khe nangmo kaham poto suh no bu bera ya ye kchaih khe toi yauhnai.

4.7                 Isor, "Thaang di, ta thaang di, " hingmo tong ou. "Thaang di, " hingmo somoing bai jaga wo thaang yauhnai. "Ta thaang di, " hingmo somoing bai jaga wo khe thang ya ye tong yauhnai.

 

5.         ISOR DAGEMO KAUJURA

5.1                  "Cha di, ta cha di." Mnusu ni chamung Isor rimo, kthar manoi no le cha di. Soi, Msu, Bilai, Muhkhra bahaing bai khanglaimo moi rau no le ta cha di. Abo le kthar manoi ya, Isor sneingmo, cha khe Isor bai kauhlaimo manoi sei.

5.2                 "Nung di, ta nung di." Bsauh sori ni bauh ye kaham bai kthar manoi no le nung di. Hingba mnusu ni gian bai bumtom akhe bsauh sori nosto khenaima manoi - Arauh, ganja bai pheihnaima jinis sopde no le nung cha ta ong di. Abo le mmang bai phola krung ye nosto khenaima sei.

5.3                "Tang di, ta tang di," Sonaton dormo ni aing bai dustur wo milemo samung kaham le je nung maingmo sing sauhthaih jromsoi ye tang di. Hingba, dormo ni dustur bai purthim ni dustur wo pho samung bijra suh no le yauh ta ri di, sam wo pho ta stersa di. di

5.4                 "La di, ta la di," Isor ni kau no se la di. Abo khe se thangmo bai karamo, mmang bai phola ni hampanda le thuh nai. Mtai hamya ni solemo bai dongsemo, kau maiya bugbu no le ta la di. Abo le nini mmang bai phola no nosto khenaima sei.

5.5                "Bera di, ta bera di," Purthim ni tongmung hamyama, chamung hamyama, boimung chayama bai jotosuh samung hamyama no le bera di. Hingba Sonaton no le ta bera di.

5.6                Sonaton le kaugboima sei. Nini yaphang bai yarung le Sonaton sei. Nini somas pho Sonaton bai krungmo sei. Nini somas bai nini jati pho krungmo sei. Jati yo ni msing yo nung pho keha sei.

5.7                 Yarung taingso ye le bsouh le ham maing ya. Yarung no ha pom ye bsouh toi lu khe se aro se nini hampanda le thuh nai.

5.8                Kri di, ta kri di. Mtai hamya no le ta kri di; Isor keha no se kri di. Kaugboima wo pho ta kri di; aing bai dustur no se kri di.

5.9                Lachi di, ta lachi di. Mnusu no le ta lachi di, Isor no keha se lachi di. Samung hamya wo se lachi di, samung kaham tang thing yo le ta lachi di.

5.10              Saing di, ta saing di. Nung bai mchangmo no se saing di; nung bai taingyama no le ta saing di. Isor ni bokto kaham ong maing yauhnai se saing di; Isor bai kauhlai maingmo phaing bai sukti akhe Purthim ni khumbar no le ta saing di.

5.11                Nai di, ta nai di. Kaham ni brem bai chamo ni btung no se nai di, abo no se snungkhouh la ye toi di. Hamyama bai chaiyama no le ta nai di, ta pho ta snung di.

5.12               Sa di, ta sa di. Sathai jaga bai sa jora wo se je nangmo kau no sa ruh di. Bini somoing bai jaga ong ya wo le mungha kau no pho ta sa di.

5.13               Gingsa di, ta gingsa di. Jromsoima bai khalauma ni yauhgu wo se gingsa di. Bini skang wo nini ging no ta hingsauri di.

5.14               Yachauh di, ta yachauh di. Yachauh ye kaamaimo bai ortho tongmo no se yachauh di. Ortho bai moilo kroima no le ta yachauh di.

5.15               Salai di, ta salai di. Salai ye bthai kaham thainaima no se salai di. Salai ye moilo kroima no le salai ye nini somoing kaham nosto ta khe di.

5.16               Tongsoing di, tabtongsoing di. Nung bai mchangmo bai gothemo, nangmo bai chuhmo somoing bai jaga wo le tongsoing di. Mchangyama bai gotheyama akhe ortho bai moilo kroima jaga wo le nini somoing kaham no mangna khoi ye ta tongsoing di.

5.17               Nangkhruh di, ta nangkhruh di. Kaugboima wo le nangkhruh di. Kauphi no kaugboi hing ye le jebrouh no, jething yo, jeba wo pho ta nangkhruh di. Nini nangkhruhma nang ye tongnai, saing ye tongnai no le nangkhruh di. Hingba hamyama no le bisning pho ta nangkhruh di.

5.18               Snung di, ta snung di. Nini khe ye nangmo, chuhmo bai mchangmo poto le jeba se snung di. Bose, nininkhe ye nangmo kroi, chuhmo kroima bai mchangyama poto no le mungha pho ta snung di.

5.19               Ruhphreh di, ta ruhphreh di. Kaugboima, Kaham bthai yo khurinama bai toithenai kaham no chouh se ruhphreh di. Kauphi bai hamyama wo khudarinaima akhe thoithenai hamya rau no le ta ruhphreh di.

5.20             Khalau di, ta khalau di. Jeba ni se jora tong ou. Khalau jora pho tong ou. Jora tongsauh le khalau di. Jora ni kpleh khe arphuh le je nangmo dei yapri ma se ou.

5.21               Jromsoi di, ta jromsoi di. Jromsoima se mnusu chamo chuhmo ni yarung ktorther. Jromsoima bai se jesuh agarema bthai no pho mchem ye laiphla maing ou. Bose, jromso ye ortho tongmo bai kroi ong maingmo pho tong maing ou. Ortho de tongno kroi skang bichar khe di.

5.22              Chem di, ta chem di. Jeba wo pho Kplaither ong maingmo le kaham nou. Arpho ada jaga wo le kchem khe tongruhmo bai kaham bthai yo souhrinaima tong ou. Kplai ong ye lahp tongmo wo le ta chem di. Kplai ong pho ortho kroima jaga wo le kong ye, kchem khe pho tongruh di.

5.23             Raisa di, ta raisa di. Samung kaham no le somoing bai jaga je gothemo wo nai ye raisa di. Bose, sauhhung bai chasouhri maingyama samung no le nini tangsong no skang mchiri gra di. Hamyama samung no le mungha pho ta raisa di, akhe being raisamo wo pho aro ta gbulsoing di. Gbulsoing ye thang pho daiphroi do ye aro ni khaihkhouh di.

5.24              Khoma khe di, khoma ta khe di. Khoma khemo le Isor ni akol sei. Khoma khemo se sastirimo ni msing pho kaham thauh sei. Bose, khoma le mchangmo jora tong ou. Mchangmo ni lai ye thangnai no khoma rimo le hamyama no palau ye torrimo keha sei. Hamyama no se palau ye torri khe, hamyama ni mpha le abo palaunaiha sei.

6.         ISOR NI KAU MOILO TONGMO

6.1                  Isor ni kau le nini aini praing sei.

6.2                 Isor ni kau le thangmo ni maikthau sei.

6.3                Isor ni kau le kaugboima sei.

6.4                 Isor ni kau le lama gboima sei.

6.5                Isor ni kau nching ye se gian maingkhouh ou.

6.6                Isor ni kau wo se khakhomma tong ou.

6.7                 Isor ni kau wo se asama pho tong ou.

6.8                Isor ni kau wo se khahamma tong ou.

6.9                Isor ni kau wo se maiya pho tong ou.

6.10              Isor ni kau wo se kthalaima pho tong ou.

6.11                Isor ni kau wo nching se achar bai bichar pho tong ou.

7.         DINGGA RUNGKTOR TOI YO KLUHMO

7.1                  Dingga Rungktorma, toi yo kluhmo le, hlongktor ktor rung wo, khoisoing yauhmo ya,  busko bu ssa kpla dei, toi hah dei hah dei, tong dei chaa dei khe, dingga toi pung ye, dingga rung chor ya, toi yo kluhsoing ye thang ou.

7.2                 Khathoinai rau no, mtaihamya bai, sole yaugmo le, waiha bai yamchi, kakhauh toinang dei, sokhauh toinang ye ye toinangmo ya.

7.3                 Mchumo bai slehmo, khatungmo bai khabaimo, krimo bai lachimo, naislehmo bai khakchangmo, arphuh ssa arphuh saa, sauhni sauh bsauh no baha khe paiiya, arphuh se sokhauh toinang ou.

7.4                 Waiha ni wainoi, wainoi ni waitham, mondry phehmo bai, tangsrau tang ya bai, toima ri ya bai, aing bai dustur no, toi ya bangmo bai, arphuh se nung no, hamya mtai le, Isor ni khury yo, tongkchang nung tongmo, sokhauh ye toinang thang ou.

8.         NINI KHOMATA ISOR RIMO HAMYAMA WO YAUHMOING TA LA DI

8.1                  Joto nthing rungmo,  simo,  phaing bai sakti,  janni ojon wo Isor khomata rimo tong ou.

8.2                 Abo khomata le judalah se ong phi tong pho kanaha nthing pho tong ou,  khoraha nthing pho tong ou,  bobaha nthing pho tong ou,  ha ni goript thauhha nthing pho tong ou.

8.3                Abo nini khomata le Isor bung yauhmoing la yauhnai,  bini bauh wo chuh yauhnai ni bauh wo rimo sei.

8.4                 Abo nini khomata Isor rimo,  Isor ni manoi no se hamyama wo yaphaih hoih singkhe Isor khatungyama wo klai ou.

9.         SAUH DERAMO BEING NO DOSA TA RI DI

9.1                  Sasauh deramo wo being no dosa ta ri di,  hingba nung deramo nching ye se khasi ye,  ko se ye,  aro ni baihkhouh di.

9.2                 Purthim ha wo mungha dauh dauh wo,  waiha dauh dauh pho dera ya spo le tong phi?  Joto se dera ou.

9.3                Deramo nching se snungkhouh ye la yauh ou.  Deramo nching se gian pho maing ou.

9.4                 Bose,  sasauh deramo sasauh no dosa rikhlai ya,  being no dosa rithai rtuhnai brouh le bung le bahchakhouh maing ya.

10.        NINI BKHA ISOR NO RI DI AKHE ISOR NI KAU BU NUNG LA DI

10.1                Bkha le tma phi?  Bkha le bsauh ni raja sei. Nini bsauh ni yaphang yarung,  aingkhemo jaga sei.

10.2               Isor ni kau le tma phi?  Jotosuh nini sauhkuthe ni kau no noihkhrainaima,  kaugboima abo se Isor ni kau.

10.3              Nini bkha no chouh se Isor le saing ou hingmo le nini bsauh ni raja,  aingkhenai no saing msei.

10.4               Nini bkha wo,  Isor no raja singkason jaga kthar risau di hingmo sei.

10.5              Isor se nini bkha bai nouhkhong wo raja ktorther khe ye toidul singkhe nini tre tma no kmam yauhnai?

10.6              Nini bkha se Isor no riha ongkhe,  Isor ni bauh wo tre tma no khauhsih tongkho?  Bini bauh ye tre tma manoi no mangna thangyauh ye nung tong kho?

10.7               Tla sihkhla keha se broi sihkhla no hamyuh singkhe,  abo broima ni maiya bini bkha no le maingha.  Bose,  bini bsauh le tre keha tla no se yaphaih ye toing ou.

10.8              Ongsingkhe,  brau maiya onglaimo ni ortho le tma?  Brau le bihih bai bsai gbomha khe ye nouhkhong khalai maing nai de?  Brau ni kchar wo bsa broi bai nouhkhong sompoti bhai nai de?

10.9              Chongsuh ye nai di. Isor no maiya ongnai rau,  Isor no bkha rinai rau.  Nini bkha le ri ou,  bose nini bsauh,  nini don sompoti,  nini bsa rau no le Isor ni bauh ye khasa ya khe ye,  je nangmo sei khusi khe de Isor ni bauh ye yaphaih maingha.

11.         HAMYAMA NI SLENG WO TA KLAI DI

11.1                  Nrau le Sonaton Isor ni bsa rau sei. Hamyama ni sleng wo le ta klai di.

11.2                 Joto ni mpha, Isor ni khoi ye tre gbuing ni kau no lanai rau le abini sleing sei.

11.3                Mpa ni kau la khe se mpha ni bsa; Hamyama ni kau no la khe le mtaihamya ni sleng yo se klai ou.

11.4                 Samung bijra tangnai, tongmung bijra tongnai, chamung bijra chaanai, kau bijra kau sanai rau le hamyama ni kau no lanai rau, hamyama ni sleng yo klainai rau sei.

11.5                Kaugboima Isor ni kau no lanai rau, Isor ni phrungmo, dagemo bai khoraimo no khnanai rau se Isor ni bsa saryau le ong nai.

11.6                Sonaton Isor ni bsa rau le mungha ni sleing yo pho ta klai di, Isor ni bsa wo se thir tong di.

11.7                 Samung ni sleng wo pho ta klai di, samung no se nrau ni sleng yo toing di.

11.8                Donsompoti ni sleng yo pho ta klai di, donsompoti no se nrau ni sleng yo toing di.

11.9                Chamung nungmung ni sleng yo pho ta klai di, chamung nungmung no se nrau ni sleng yo toing di.

11.10              Nini mchumo,, khatungmo, khabaimo, khasouhmo, jalakamo, slehmo, wanamo, krimo bai lachimo ni sleng yo pho ta klai di, abo rau no se nini sleng yo toing di.

11.11                Sleng se je bagra ni kau no ma la ou, bagra ni isa khe ye ma tong ou. Nrau le jeba khemaingnai, raja rau ni pho raja, raja ktorther Isor ni bsa ongmbauh wo abo rau ni sleng wo, brau ni tola wo kchem khe ye ta tong di. Brau no se mchem di.

11.12                

12.        HANGGAR NO LE DUH BAI SU PHO PHUIH YA.

12.1                 Ksom ni hanggar no, Kpuih ni duh bai pho, Jesuh se su di, Su ye le bung le phuih ya.

12.2               Ksom taukha no le jesuh pho toi mkhu di, kphuih taubouh le bung le chaa ya.

12.3               Mnusu ni papi, Ksom taukha dei, som ye tongmo le, bagra bu kose ye, soito yachauh khe, Isor waingsouhmo,  Soito ni toikthar, Abo toi yo le, Uchihha kthar ong maing ou.

12.4               Bobe purthimbi, kaanang ya hahthi yo, Kasouhnai bai rungsouhnai, Keha brouh pho kroi. Kromo deramo, joto se tong ou. Khoma bai Mukto, Joto se chung nang ou.

12.5               Kosemo kroi khe, khoma le no kroi. Kose di kose khe, Isor waingsouhmo, Bini toikthar wo, Nini pap jesuh, Hlong dei bu hli ye, Toi dei bu hiyol ye, Ksom taukha dei, Som ye tongnang pho, Kphuih taubouh dei se phuih nai.

13.        NINI PAL KAHAM THAUH BAI STUR KTOR THAUH LE SPO

13.1                Nini pal kahamthauh bai nini stur ktor thauh le tre keha pho ya, nung nijer sei.

13.2               Nung se kaham ong khe, joto bai mile ye tong ni rung khe joto se nini pal kaham sei.

13.3               Nini chongmo no ktor khe ye toing khe, risi, khamreh, sapheih, seja, bakhana, lubi, bkha kathauhmo kroi, khukpra yauhkpra boimo, slehma tormo bo rau se ninthing yo tong khe abo se jebrouh bai nung no stur banau ou.

13.4               Nung sasauh no se mchem maing khe nini stur no mchem maing msei.

13.5               Nini bsauh wo ni hamyama jotosuh no kaugboima,  Isor ni kau bai se nung mchem maingha ongkhe,  Isor ni bsa sariyau le nung se ongha.

13.6               Nini boimung hamyama,  nini chongmung chaiyama,  nini tongmung groing kroima,  nini tangmung kthayama rau  nching ye sleng kouhbi maing khe pap ni ronkhola wo nung joijukto khe ye phai maingmo se ongha.

13.7               Nini chongmo,  nini kau,  nini khatungmo,  khabaimo bai mchumo no torri ye toing ksungha le sorgo Isor ni duwar wo le hah ye chauh ya.

14.       KLAIBIMO  JAGAA LE TRE TA KLAI STI

14.1                 Waiha klaibimo jaga wo le tre waiha ta klaisnam sti.

14.2               Klaimo jaga wo le klaisuh ye ta tong di,  aro jaga ni daiphroi do bahcha di.  Bahcha paii ye yauhgu wo bu tre waiha ta klai snam phi di.

14.3               Chrai ni somoing yo le yakong rau yakho ni bauh we klai ou.  Yauhnai le houhgra ongha,  yakong rauhha,  bkha so ya pho sipaiha.

14.4               Phola ni tormari baihseha,  phola ni yakong rauhha,  pap ni pelthung bai solemo harmi yo le khathoinai rau le ta klai snam phi sti.

15.        TANGDERAMO NSLAI LE TANG YA NI DERAMO SE KTOR

15.1                Tang ye deramo le kaham sei,  tmangmi,  si yauhnai ni bauh sei. Si ye bkha tong ya khe abo se chaiya.

15.2               Tangderamo nslai le tang ya ni deramo se ktor. Si ye tong dauh wo sauhni tangmar no tang ya singkhe abo se deramo ktor thauh. t

15.3               Nini tangmar,  Isor mthuhmo wo khakchang maing ya singkhe,  nini slehmo bai mchumo no torri ye toing singkhe abo sei tangderamo ni mpha le.

16.        TAUH WO NI KHAUKCHOIMA NO LE TA NAI DI,  BISKANG NI MAIPANDA NO SE NAISAU DI.

16.1                Tauh khe tauh wo ni khaukchoima,  dugu bai kosto,  wanama bai hakhromma no le ta nai di.  Biskang ni maipanda no se naisau di.

16.2               Huhba khemo ba thamphoi yongkha,  satung watoi yo salboi jrom soi ye se matang mlei. 

16.3               Brau le tma no so naisau phi?  Bosi kathauh khe waiha le mainouh mairbam song ye,  maikta cha nai hing ye se tang ou.

16.4               'Sajaha dukho sajaha sukho' kaubru kautma wo tong ou.

16.5               Hor paii khe sal bhai ou,  sal paii khe bu hor douhphai phi ou.

16.6               Tauh wo sesuksanti khe ye nung tong singkhe biskang wo dugi bai kosto nini biskang wo thuh yauhnai tong ou.

16.7               Tauh wo selaugboima no romkchaih ye,  tanggboima wo jromsoi maing khe nini biskang ni maingpanda le karamo bai pimo thuh yauhnai tong ou.

17.        ISOR NI SERTHAI BAI MNUSU NI SERTHAI

17.1                 Serthai le tma hingkhe manoi rtamo serhlong no se serthai pho hing ou.  Rtamo manoi keha sei.

17.2               Isor rtamo bai mnusu chung rtamo serthai le alada sei.

17.3               Mnusu chung kaham hingmo sing le Isor mkoih yo le chi ye keha pho kaham ong maing ya.

17.4               Mnusu chung gian kaha mahingmo le Isor ni serthai bai rtamo wo le gian kroi sei.

17.5               Isor no Dan dokhina rimo rau pho nung rikhlaimo bangmo no le Isor le nai ya.  Nini tongruhmo no se nai ou. 

17.6               Nini yauh wo tongruhmo nching ye se  rta ye la ou.

17.7               Isor le bkur no pho nai ya,  nini bkhrau no se nai ou.

18.        ISOR NI KAU LE AKOL SLAIMO SEI

18.1                Isor ni kau le kaugboima,  gian kaarinaima,  manoj mukta nslai moilonang sei.

18.2               Isor ni kaulamo le akol slaimo sei.

18.3               Isor ni kaulanai rau nthing yo se akol slaimo kroi singkhe abo le lamo klai ya.

19.        ISOR NI SAMUNG NO MOINGNAI RAU NI UKLAU BAI BISKANG

19.1                Betari le hoksom wo seh ye lama hingmo sei.  Bagra ni isha,  bagra seh khe se chung ou,  bagra seh ya khe le bung sasauh le chung ya.

19.2               Betari hor le biskang se chung ou,  bung sasauh wo bai uklau wo le kara ya.

19.3               Abodoi, Isor ni samung no moingnai rau pho Isor ni samung biskang wo se kaara ye tong pho,  uklau bini nouhkhong wo le hoksom pho cha ye tong maing ou.

19.4               Mumbati hor le hoksom kararinaima sei.  Being no se kaara ye punah ye tong pho,  bung sasauh le khamkhlai ye se tong ou.

19.5               Isor ni samung no tangnai rau pho being ni bauh ye se naisuh ye ma sauhthaih ou,  bung nijer wo le bsauh klomtoi krai ye,  being nuhsoung ya dugu bai khoti klaimo tong ou.

20.      RAJA NI SIPHAI RAU

20.1               Khathoinai rau le Sonaton Isor,  ha bai sorgo ni raja, raja ktorther ni siphai rau sei.

20.2             Siphai rau le ha no draunai rau,  ha ni stur bai hamya no ruhphreh ye,  mchem ye,  khoinai rau sei.

20.3             Khathoinai,  sonaton Isor ni siphai rau pho sonaton ha no draunai rau,  sonaton Isor ni stur bai hamya no Isor ni kau bai ron khe ye mchemnai rau sei.

20.4             Abo stur bai hamya le bro wo tong hingba sasauh ni bsauh wo nching se tong ou.

20.5             Sachhi bsauh ni hamyama no se skang mchem maing yauhnai nang ou.

20.6             Nijer ni bsauh no skang jai khe maing khe se Sonaton ha bai Isor ni stur hamya no le mchem maing ou.

21.        NUNG HAM YAUHNAI LE NINTHING SE TONG YAUHPAIHA

21.1                 Bo ha ni brouh thang yauhnai bai ham yauhnai ni bauh jotosuh nangmo manoi le bo ha,  bo deso wo se Isor tong paiha. Tre deso gbuing ni thang ye rka la ni nang ya.

21.2               Nini jati ham yauhnai bai drau yauhnai pho nini jati ni msing yo se pahha yaphaih ye toing yauhpaiha. Tre keha jati nthing yo slau saingsa ye tong ni nangsi ya.

21.3               Nung nijer drau yauhnai bai ham yauhnai pho tre keha brouh ni yauh bai mai khosa tu yauh ni nang ya,  nini nijer ni yauh bai nini houhstor le nung se khosa ye cha maing ou.

21.4               Jejon pho sasauh ni deso,  sasauh ni jati bai sauhbsauh no steh khe nuhnai bai yauhberanai brouh le Isor no yauhbera msei.

21.5               Isor no yauhberanai le hampanda thuh yauhnai kroi.

21.6               Isor rimo sachhi don no bera ye,  kapheih kahu ye khoinai bai tre keha ni Isor rimo don no seihsanai le Isor ni bichar wo khoma maing ya ong nai.

21.7               Samsa dusa dutung raitung pho tre keha ni yarung bai le thang ya,  tre keha ni blai bai pho drau ye tong mi ya.

21.8               Torulota dei yarung kroi rau se tre gbuing sangphang ni sahka wo ksung ye drau ye tong ou.

21.9               Sal le joto ni sahka wo bauhha khe se kaaramo mthuh ye toing ou.  Isor ni maiya pho joto ni sahka se bauhha khe tauma dei kro ye tong ou.

21.10             Nini nangmo manoi le nini yaphauhkhuri yo se Isor le rung ye toingha,  nini manoi no le nung se khosa ye,  sanam ye toisa di.

22.      NINI MMA BAI MPHA NO BUKTI KHE DI

22.1               Mpha ni mkhang wo se Isor le tong ou,  mma ni poddo wo se sorgo pho tong ou.

22.2              Bo ha ni Isor le nung jromrinai mpha bai nung no changgla kathoing ye baanai mma sei.

22.3              Mma bai mpha no se sning ya khe Isor no le sning ya.  Mma mpha no se seba bukti khe ya khe Isor nthing le souh maing ya.

22.4              Mma bai mpha ndei se Isor nung no sristi jormo khe ou; btau ndei se Isor nthing pho souh yauhnai.

22.5              Mma mpha le bsa no hamya khe ni le nai ya.  Mma mpha hingmo lama no bera khe bung le bini Isor no bera msei.

22.6              Mma bai mpha le nini yaphang bai yarung sei.  Yaphang bai yarung no bera khe thoi yauhnaima wo se khudawoi ou.

22.7              Nini tongmung,  nini chamung,  nini toimung,  nini niti bai achar,  Isor bai krungmo pahha mma bai mpha nthing yo se Isor yaphaih ye toingpaiha.

22.8              Mma mpha no se seba bukti khe di.  Seba bukti khemo le brau no maiya cha ye,  brau ni kau la ye,  brau hingmo lama no hingsouhmo abo sei.

22.9              JAHT KAHAM ONG DI

22.10            Khathoinai rau le jaht kaham ong di.  Jaht kaham no chouh se butloi la yauh ou hing ye chung simo dei.

22.11              Phol phosol pho thainai mphang no se,  yaphang sai ye,  baroi dum ye,  snam ye toing yauh ou.

22.12            Thaiyama mphang no le taing ye skmoih ye se khoi yauh ou.

22.13            Yauh wo rilmo Ouh tau rau pho je jaht kaham,  iyernaima bai tor ni krung no se butloi la yauh ou.

22.14            Ouhma banchi bai tormari kroima no le butloi skmoih ye se khoi yauh ou.

22.15            Khathoinai rau pho phola ni tormari gnang bai phola ni bthai thainaima no chouh se butloi la yauhnai.

22.16            Mphang kaham le bini bar jora khe bar ou, thai jora  khe bu thai ou.  Hingba abo bthai no le bung sasauh le cha ya,  being no se dan khe ye chari ou.

22.17            Phola ni bthai pho sasauh sauhkeha ni lahp bai unoti ong yauhnai,  bini sartho ham yauhnai ni bauh ya.

22.18            Phola houhkhoi toikang tongnai rau houhpung khakchangri yauhnai ni bauh se Isor le nung no sristi jormo khe ou.

23.      ISOR NI MANOI ISOR NO TA KHAUHSIH DI

23.1               Bo ha bai sorgo,  soingno bai sagor akhe bini bsing yo tongmo joto suh manoi rau pho pahha Isor ni sei.  Bung banauyama le mungha dauh dauh pho kroi.

23.2              Mnusu manoi chomokar banaumo rau pho Isor banaumo manoi kmoing tongmo no Isor gian rimo bai bsouh chamo chouh sei.

23.3             Nini rangma bai phola,  nini don sompoti,  nini rungmo simo,  nini chamung nungmung,  nini tongthai chathai pahha Isor ni manoi sei.

23.4              Isor ni sara wo le muhphrih ksungha pho nini isha khe tong maing yauhnai kroi.  Isor se room ye laphai khe tauh khe tauh wo pho nini rangma bai phola le bini itsa sei.

23.5             Khe ongmbauh wo Isor ni manoi mungha dauhdauh pho bagra no ta khauhsih di.

24.      ISOR SAIKHOUHMO BTHOH

24.1               Mondoly hingmo le Isor saikhouhmo bthoh hingmo sei.

24.2              Tma ni bauh ye Isor ba saikhouh phi mi?

24.3              Bkha bu Isor no ri ye,  Isor ni kau bu la yauhnai ni bauh se Isor saikhouh ou.

24.4              Isor saikhouhmo brouh rau le kthar sei. Bose bre khe ye kthar ong phi mi?

24.5              Bthi tong ou,  abo bthi le waiha chamo bai ong ya,  loge wo toi ye jukheni cha ye tong yauhnai nang ou.

24.6              Praingnangma suh le cha ye thang yauhnai adar mujhe ni ma cha dei,  phola ni bauh pho adar tong ou.

24.7              Phola ni adar le tma phi?  Isor ni kau sei.  Isor ni kau le khunju bai khnamo chouh ya.

24.8              Bkha wo toi ye,  akol wo karoi ye,  samung wo phnang yauhnai nang ou. Abo se Isor ni kau.

24.9              Nini bkha,  akol bai samung bo polatham no laiphla maing ya singkhe ninthing yo kaugboima Isor ni kau pura thuh yakho ni sei.

24.10            Isor ni samung le kaugboima bai thoi maingmo abo sei.

24.11              Phola Isor laphai ya ksungha ni kaugboima wo tong ye,  siya ni sahka pho bo kaugboima no siri yauhnaima abo sei Isor ni samung le.

24.12            Toi kthar toi kaham wo le toihamya aro lusoing khe pahha se snouh nai sei.

24.13            Hingba Isor saikhouhmo brouh kthar rau le hamya ni bser wo pho nosto bai gondogul kroi,  hamya no se btau ni hammoma bai kaham khe snamnai rau sei.

24.14            Siphai se sihkhau no le rom ye snam ou.  Sihkhau rau le siphai no le snam maing ya.

24.15            Khathoinai rau se kaugboima no siya rau no le siri ou,  siya rau bai le sinai rau no le nosto gondpgul ta khe yauh di.

24.16            Khasiya rau no le khasinai rau se toidul ou,  khasiya rau nai le khasinai rau no le ta toidul yauh di.

25.      NINI MCHUMO NSLAI WAINGSOUHMA SE KTOR

25.1               Nini chongmo,  khatungmo bai mchumo rau nslai le waingsouhma se ktor.

25.2              Waingsouhma wo se khalauma, maiya bai kaugboima pho tong ou.

25.3             Waingsouhma,  khalauma,  maiya bai kaugboima rau le Isor ni kau lamo ni bthai rau sei.

25.4              Nijer ni chongmo,  khatungmo bai mchumo rau khe bu hamyama ni lampra sei.

25.5             Tmang mi hingkhe Isor ni kau le kaugboima ongmbauh wo Isor ni kau no se noihkhrai ye nini mchumo wo sauhthaih thang singkhe Isor bai kauhlaimo se ongha.

25.6             Msih ni bugrong wo khoidu kha yauh dei,  mnusu ni mchumo wo se mtaihamya pho solona khoidu bai kha ye so ou.

25.7              Khatungmo bai mchumo wo nching se donsompoti lubi ongmo pho achi ou.  Rangkhau poicha lubi ongmo nching se bkha hamya,  khamreh ongmo rau pho achi ou.

25.8             Aini chongmo dei ang maing khe being le je pho ong thou,  hingmoma Isor khakchangyama bkha wo achi ou.

26.      KHANGCHANAIHA BAI BAUHCHANAIHA

26.1               Khangchanaiha le supai maing ya khe ye lakai kong ya. Akhe tongthai nouh kchaih pho no bini kroi.

26.2              Khangchanai brouh le lasaumo chouh sei,  bini nching ye rikhouh maingmo,  bauh ye chari maingmo khe ye kroi.

26.3             Khangchnaiha le cha ni mai kroi,  being nthing yo yauhpha mtha ye chanaiha no chouh se joto si ou.

26.4              Phola ni bdeih yo khangchanaiha le spo hingkhe,  Isor ni kau no kmam ye tongnaiha,  being samo no chouh khnanai rau sei.

26.5             Isor ni kau no saih ye,  sa ye prochar khemo le phola ni donsompoti saih ye,  bauh ye charimo dei sei.

26.6             Phola ni donsompoti le Isor ni kau sei.  Isor ni kau wo se phola ni chabauhpanda bai hambauhpanda le pahha tongpai ou.

26.7              Tuh ni toi le pung khe kuwauh ye hiolkhouh ou.  Isor ni kau pho binthing yo pung ye kuwauh khe hiolkhouh ye,  kmam ye tongnai rau no mthuh  maing ou.

26.8             Thaichu mphang wo le goiyang thai ya. Thaiyama mphang wo bthai khasoingmo pho gothesouh ya.

26.9             Bkhu wo nching chouh baihkhouhmo le Isor ni kau ya.  Isor ni kau se bini akol wo kroi khe,  bkhu bai chouh Isor ni kau sakhouhmo le tuh bukcha touhgrummo saroi dei sei.

26.10           Tuh bukcha touhgrummmo saroi le tuh bagra pho khnathau  yauh ya. Joto no khunju kosto rinaima chouh sei.

27.      PHUAING BU SEIH CHA,  SAROI BU BAUH CHA

27.1               Seih chainai,  phil chanai,  khau chanai brouh pho Isor kau se binthing yo samung tang phuh le phuaing ni kutai no skouh ye bauhchamo ni kutai no thuslai ye thang ou.

27.2              Isor ni kau,  phola ni kutai no ang pho thuslaiha hing ye tong pho phuaing ni kutai,  seihchamo ni akol se slai maing ya singkhe,  hanggar no duh bai su ye phuih ya,  chundoi ni rong bu toingmo dei chouh sei.

27.3              Bsauh wo kutai kta thi ye tong phuh le snouhsnah samung le keha pho tang ya.

27.4              Phola ni kutai kthar thuslaiha ongkhe,  bung le pap ni samung wo le yauhri ya.

27.5              Phola ni kutai se thuslai khe bini mkoih,  khunju,  bkhu,  bkha,  yakong bai yauh krung ye kta khe se slai ye thang ou.

27.6              Chrai khasi yakho phuh le kutai kta thuri pho harpu bai thung ye snouhri khoi phi ou.

27.7              Chrai khasi ya phuh ni akol no bera ye,  nini phola ni kutai no jotno khe thu di.

28.      PHOLA KTHAR THUHNAI RAU NI TONGMUNG

28.1               Isor ni phola kthar thuhnai rau le broima bsai la ye houhnang dei sei.

28.2              Broima se bsai khosa thang singkhe, sihkhla ni tongmung no bera ye, jagra ni tongmung groingnangma bai slai ye ma thang ou.

28.3             Broima houhnang khe bini mormo daltham slai ye thangmo tong ou.

28.4              Slaimo dalhama khe talboi risumo su ya ong thang ou.

28.5             Slaimo dalnoima khe mchuyama poto mchu ye thang ou.

28.6             Slaimo dalthamma khe mlu thangmo tong ou.

28.7              Phola kthar se thuhha ongkhe,  akol slaisa ye,  boimo poto bera ye,  boiyama poto no boisa ye,  thang yauhnai nangmo gbangma tong ou. tongu

29.      JROMSOIMA NI BTHAI

29.1               Jromsoimo wo le bthai tong ou.  Kaham lama wo jromsoi khe bthaikaham no macha nai.  Hamya lama wo se jromsoi khe bthai hamya no macha nai.

29.2              Hlong no le jromsoi ye atura bai touh khe waiha le khau ou. Ongmbauh wo waiha wainoi touhkhlaimo no dugu mangna ta hing di.

29.3             Samungchamoma le jromsoima bai dugu kosto khemo ni bthai sei.

29.4              Huhba khemo no nai di,  nouhkha borsa jromsoi ye dugu khemo bai se bosi kathauh ye mainouh mairbam song ye cha maing ou.

29.5             Klaima bai khe ye maingmo manoj le drau ya,  akhe bini moilo pho asuhhu kroi.

29.6             Je manoi kaham,  moilonang bai draunaima manoi suh le maing ni agar ou,  bini dam pho mrouhma sei.

30.      SKANGTHAUH BU YAUHGUTHAUH,  YAUHGUTHAUH BU SKANGTHAUH

30.1              Isor ni lama wo le skangthauh hing ye kroi,  yauhguthauh hing ye pho kroi.

30.2             Tma hingkhe,  yauhguthauh pho skangthauh ong maing ou,  skangthauh pho no yauhgithauh ong maing ou.

30.3             Gunda blhrouhthauhha pho dormo ni bkhrouhthauh pho ong thang maing ou.  Dormo ni bkhrouhthauhha pho gunda bkhrouhthauh pho ong thang phi maing ou.

30.4             Sihkhau dagai ktor rau,  ha ni boitali boitala ktor rau, Nunggrauh bai chagrauh rau, hamya thauhsouhmo brouh rau pho Dormo ktorthauh pho ong thang maing ou.

31.        NUNG KAIMO NI BTHAI SE NUNG MACHA NAI

31.1                Nung kaimo ni bthai se nung ma cha nai. Phangha kaimo ni bi bthai saisi lauhkha se thai nai.

31.2               Khakchangmo maing mchu khe being no khakchangri di.

31.3               Kaaramo khatung khe being ni sabka wo kaaramo punah di.

32.      SAUHKEHA NI TA TOR DI

32.1               Bakhana le Isor naislehthauhmo,  pap ni yarung keha sei.

32.2              Mnusu ni kull wo le bakhan ong maing yauhnai keha nthing pho khomata kroi.

32.3             Tmangmi?  Mnusu le Isor ni bade wo le muhprih ksungha pho tong maing ya, yausoi thaiha pho loreri maing ya.

32.4              Isor ni maiya,  bini waingsouhma ni khlom wo se chanai chaiya,  steh ktor,  saintis boigian bai raja mantri pho bo ha wo drau ye tong maing ou.

32.5             Isor ni phaing bai se purthim wo samung lihp khe ongnaima rau pho tangkhouh maing ou.

32.6             Isor bini mohiman bai khomata no bo ha bai sorgo wo kplung khe yauhnai ni bauh se abo khomata rau le mnusu ni sabka wo mthuh ye toing ou.

32.7              Bose,  mnusu rau le abo Isor ni asirbath thuhmo bai se Isor no nuh maing ya khe ye Isor ni khe ye stur bahcha ye thang ou.

32.8             Isor ni asirbath thuhmo bai se bakhan ong ye,  abo asirbath rinaiha no le ktoing ye,  bagra Isor nslai kchu ktor khe ye matong yauh ou.

32.9             Nung chong maingmo,  nini simo,  rungmo, phaing bai khomata rau le nini ya. Nung sasauh maingmo ya. Isor nung no maiya bai khe ye rimo sei.

32.10           Abo Isor nung no rimo manoi no se nung sasauh maingyauhmo dei khe ye Isor ni slai toryauh ye,  Isor ni kau no noihkhrai ye,  Isor ni kaaramo bini mkhang no se kphoh ye tong singkhe, abo le nung sauhkeha ni bakhan sei.

32.11             Bakhana hathai le ta kasa di,  kasa khe mkhang khammo pelthung bai lachi nuhmo bsuu blung wo krai ou.

33.      RUHPHREH NAI KHE BERA DI

33.1               Ruhphrehmo se tong khe beramo matong ou. Beramo kroi bai le ruhphreh maing ya.

33.2             Hamyuh thangnaima le bung no palaunai bini mma mpha nouhbrouh no bera ye se ksungha ni bauh ye bsai no ruhphreh ye nouhkhong kta kha ye than ou.

33.3             Porbaso nching ye nouh wo phai khe nouh bai sampharuh porbaso bai kauhlaibiruh sei. Abo nung thang ye phaimo desi raijo no le loge wo toibi maing ya.

33.4             Mungha khosa khe mungha bera yauhnai nangmo tong ou. Dogaing ni jemuha nung toibi khe nini rang aro ma khoibi ou.

33.5             Huhba khe ye maiba khuba toisa ye la ni khe maitloi khutloi,  zal bai dugi kosto se skang dan ma khe gra ou.

33.6             Kaugboima Sonaton no ruhphreh ni khe nini toimung,  nini boimung,  nini khathoimo,  nini ashamo kcham skang ni jotosuh no bera ye bhai di.

33.7             Nini kcham no se berabi maing ya khe nung ruhphreh ni chongmo wo le nung le ruhphreh maing ya.

33.8             Kcham no bera ya khe kta no le ruhphreh maing ya.

33.9             Mamla knoi ta kha di,  keha no se thir khe di akhe abo keha bai no nini ksungha ni nouhkhong kha di.  Sukhe bai kosto wo pho abo bai se nini aiyu buthauhri di.

34.      GBANG LA NI KHE NINI` SKANG GBANG KHE KHOI GRA DI

34.1               Jeba manoi pho kaham photo bai moilo manoi no le joto pho sa le khatung ya,  gbang se maing mchu ou.

34.2              Bose, abo ning khatungmo manoi gbang khe maing yauhnai khe lama tungha chouh tong ou.

34.3             Nini no skang gbang khe khoi gra maing khe se ning khatungmo bai maing mchumo manoi le gbang khe nung maing nai.

34.4              Nini rang gbang khoi ye dogaing manoi lasa khe se bchu rang gbang pho maing ou.

34.5             Maitloi gbang khoisoing ye hubby khemo ruh ye se nini majnouh mairbam pungri ye pho toisa maing ou.

34.6             Khoimo bai sauhthaihmo akhe jromsoimo tong khe se jeba ni btung wo pho nini chongmo dei le pungphai maing ou.

34.7              Bose,  sauh bai soiyauhmo kroima bai sauh bai taingyama rau no ashamo bai maing mchumo abo le nini kromo keha hing ye mchikhlai di.

34.8             Abo chongmung le sorgo ni athuhkhroi no nini nouhsing ni chati khe ni hingmo bai sumundru ni toi no kola thaiha wo da pai ni hingmo dauh dauh sei abo le.

34.9             Phola ni lama wo nini mchumo bai chongmo dei maing ni mchu khe ta le khe yauhnai nang phir?

34.10           Nini bsauh ni jotosuh hamyama no khoi di,  nini chongmo bai mchumo no bera di,

34.11             Isor ni bauh wo Isor nini mkoih,  khunju,  yakong,  yauh,  bkhu bai bkha pahha pura yaphaih ye Isor ni kau no la di. Arphuh se nini chongmo ni baara Isor nung no ri nai.

35.      KTOR ONG NI KHE STEH ONG SNUNG DI

35.1               Jeba poto steh nching se tor ou. Akhe ktor nching pho steh phi maing ou.

35.2             Mastor ong ni khe satro skang ma ong ou.  Raja ong ni pho proja skang ma ong gra ou.

35.3             Chempai le yapha bai kachreh ye,  kapher ye se wa yauh ou.  Bose,  wapai ye mai kai phuh le kachreh ye wanaiha ni bkung wo se ka ye than ou.

35.4             Houhgra bai ktor maingmo le lugo no moingnai,  lugo ni sleng sei. Isor pho bokto rau ni sleng sei,  je bokto rau toboisa khemo dei se Isor pho kai la ye matong ou.

35.5             Purthimma nslai ktor tma tong phi?  Purthim ni khoi ye bro wo nung khaih maing?  Bose,  purthimma le nini yapha tola wo kapheih kahu ye se nung toing ou.

35.6             Sal,  tal nslai kchu tre tma tong? Sal le spo ni samung tang ye matong phi?  Mnusu bai praingnangma joto no phnuh ye, tung jora wo tungmo ri ye purthim no palau ye matong msei.

35.7             Toi bai nouhbar kroi singkhe praingnangma rau se drau maing ya. Toi bai nouhbar pho mnusu ni sahka wo bsahha ktor chong ye nai di.  Bose,  mnusu ni sleng se ong ye brau pho matong ou.

35.8             Mnusu wo toidulnai houhgra,  ktor klau maing ye tongmo rau le abo rau no nai singkhe,  tor ye tong yauhnai,  bakhan ong ye tong yauhna bisning dauh dauh pho se kroi.

35.9             Isor bai  bini yauhdu bo sal,  tal,  ha,  toi,  hor bai nouhbar rau le omor aiyu thuhnai rau sei. Brau  se asuh   khe  mnusu bauh  ye nangmo samung no asuh  kshuu khe ye,  tola ongkhlai ye moing ye tong ou.

35.10           Mnusu le brau ni bsahha tola,  chini aiyu rau pho tini tong ou khnaih kroi pho ong maingmo sei.

35.11             Khe ongmbauh wo Isor nung no  waingsouhmo bai somoing  kaham ri ye toingsauh wo nini bagraha,  Isor   ni samung no kaham  khe moing di.

35.12            Sauhkeha ktorthauh,  nangthauh,  chuhthauh,  siyauhthauh khe matongmo le nini sauhkeha ni bakhan sei. Isor ni wo muhphrih ksungha pho mnusu tma jora khemaingmo  tong?

35.13           Khe ongmbauh wo bakhan no le Isornai maing ya. Bakhan le  papi  ni  yarung keha sei.

35.14            Ktor klau,  toidulnai houhgra thuhmo rau le  ktor maing mi ya,  lugo ni sleng keha  ong yauhnai,  nini samung no moing  yauhnai ni bauh wo Isor saikhouhmo sei.

35.15           Jail nouhmnauhma wo klainai rau ni msing yo toidulnai houhgra ongkhe nini bakhan de tong? Houhgra maing ye tong pho brau no le aro ni toikhouh yauhnai nangmo sroh sei.  Brau sasauh le toikhouh maing ya.

35.16           Bo purthim wo mnusu joto se Isor toikhouh yauhnai nangmo brouh sroh sei.

36.      GBANG CHA NI KHE SASA KHE CHA DI

36.1               Gbang cha ni khe ssa cha di hingmo le thihkauma tong di hingmo sei. Thihkauma se kroi, luwauhling kasaih chanai brouh le baluh ye ma cha ya.

37.      KHATHOINAI RAU NO JANGRE YAUHMO

37.1               Thonggla nung kai khe kchaihmo kchaih ya janggre ye nung ma nai ou.

37.2              Wagbeing ongba je mungha nung khasa pho kchaih de kchaihha kchaih ya janggre ye skang ma nai ou.

37.3             Khathoinai rau no pho jaterjat solona bai khe ye khathoimo janggre ye nai yauh ou.

37.4              Nung kmam tongmo manoi bai, nung khatungmo, chamchumo, maing mchumo, nini sori bai bkha wo mai houhkhoi toikang dei ong tongmo manoi bai so se somoing bai hora kaham nai ye solenaiha, janggrenaiha le arphuh le ninthing souhphai nai.

38.      KHOI RANGJAUH

38.1               Khoi msing khoi rangjauh le mtaihamya ni khoi sei.

38.2             Abo khoi rangjauh le buktoi yo chauh ye toing yauh phi?

38.3             Nini nangmo, mchumo bai khatungmo khabaimo jaga wo se chauh ye toing yauh ou.

38.4             Abo khoi rangjauh ni khoidu bai khoiphong le tma tma no la phi?

38.5             Broi-tla kaham, don-sompoti, chathau-nungthau, slehmo bai jalakamo, lachimo bai krimo, khauhsihmo bai bkhalaimo, tongthaumo bai tongthau ya, naithaumo bai naislehmo,

39.      ISOR SAIKHOUHMO BROUH NO SEBA KHE DI

39.1               Isor le purthim ni mkoih yo brouh sinai rungnai, sapheihma kroi, chanai chuhnai no sroh le saikhouh ya.

39.2             Ha ni pomla no bu pra ye ka yauhnai, kchu sampharoi no bu kong ye khouh yauhnai hingmo dei hase bai kshuther no se Isor le bini samung lihp ongnaima no tang yauhnai ni bauh ye besibauh yauhmoing la ou.

39.3             Bini bsauh no le ta nai di, bthai no se khauh ye cha di. Bini bsauh no bini ksungkautma no le ta nai di, bini dei yo Isor samung tangmo bai Isor ni kau no se yachauh ye lasau di, abo no se man seba bai bukti khe di.

39.4             Isor bini khathoinai bsa rau no toidul yauhnai ni bauh ye saikhouhmo Dasi, Daboing,  Sichu, Mohonto bai Dormo Guru rau sei.

39.5             Jesuh brau nslai nung si ye rung ye, cha ye chuh ye tong phi pho nini phola ni bkhauh wo toidul yauhnai ni bauh wo Isor saikhouhmo hing ye si di.

39.6             Sauh no toidulnai le Isor saikhouhmo, bini sauhslai hoihkhlaimo hing ye si di.

39.7             Sauh no toidulnai no se sauhbau ya khe Isor no sauhbau ya nsei. Toidulnai ni kau no se la ya khe Isor ni kau no la ya nsei. Toidulnai no se man khe ya khe Isor no man khe ya nsei.

39.8             Toidulnai ni kau lamo le Isor ni kau la msei. Toidulnai no man khe singkhe abo le Isor no man khemo sei. Toidulnai no jotosuh kaham khe ye moing maingmo abo le brouh no moingmo ya, Isor no moingmo sei.

39.9             Abodei no toidulnai rau pho yakong su yauh ye, klai khlumyauh ye, jotosuh man bukti khe yauhmo, kaham khe moing yauhmo rau le tangsouh maing khe bu asirbath thuhmo, tangsouh maing ya singkhe bu sahp ri yauhmo dei sei.

39.10           Isor saikhouhmo sauhni toidulnai ni sabka wo kaham babemo bai hamya babemo abo le bini sabka wo babemo ya, bung no jormo hoihkhlainai bai bung no aigia rina bagra Isor ni sabka wo babemo sei.

39.11             Isor soimo bai Isor saikhouhmo se kroi singkhe keha pho nijer khatungmo bai houhgra ni samung thuh maing yauhnai ni khe kroi. Nijer sleh ye tong phi pho no Isor saikhouhmo ong singkhe youh ya.

39.12            Hingba Isor soiyang bini mmang bai khorang khe le nuhsau ya, khna pho no khnasau ya; brouh ni yauh dei se brouh ni sahka wo Isor samung tang ou.

39.13           Khe ongmbauh wo khathoinai rau le toidulnai no seba bukti khe yauhnai nang ou. Seba bukti khemo le satrai hokhu bai yakong yauh su ye, klai khlummo chouh ya, brau ni kau lamo abo se man khemo.

39.14            "Toidulnai no se nai di, toidulnai no le ta nai di" hingmo tong ou. Abo le tma phi? Abo singkhe, Aa no cha di, arpho bsuu no le ta cha di. Moihaing pho cha di, arpho bkreing no le ta cha di hingmo dei sei.

39.15           Isor ni kau sa ni rung ya se

40.      TANGDERAMO & TANGYADERAMO

40.1               Tang ye deramo chouh le deramo ya, tang ya ni pho dera maing ou.

40.2             Ta tang di hingmo no tang khe abo le tangderamo sei. Tang di hingmo no tang ya ongmo, abo pho deramo sei. Abo no khe tangyaderamo hing yauh ou.

40.3             Ta tang di hingmo no tangmo bai tang di hingmo no tang ya ongmo le deramo bai deramo bauhha sei.

40.4             Tang di hingmo bu tang yauhnai, ta tang di hingmo no bu tang ya ye tong yauhna. Abo khe se kaulanai gboima wo le klaisoing ou.

40.5             Samung hamya no tang phi ya pho samung kaham no pho tangmo kroi singkhe abo no le brouh kaham, brouh think hing mamaing ya.

41.       ACHAIKTA ONGMO LE AKOL SLAIMO SEI

41.1                 Isor ni kau le mnusu no achaikta khenaima sei. Achaikta hingmo le akol slaimo sei.

41.2               Akol se slaimo kroi singkhe binthing yo abo Isor ni kau samung tang maing yakho nsei.

42.      KHAUKCHOIMA NI BSER WO SE ASIRBATH

42.1               Dukho khemo bai se don le maing ou. Kosto bai sasti no jromsrangma bai laipha ye phai maing khe se sukhe bai santi pho malai nai.

42.2              Klaima khe maingmo bai mangna wo maingmo manoi no le moilo si ya, rinai bagra no pho khakchang ni si ya.

42.3              Khaukchoima khe ye maingmo manoi no se bini moilo no chung si maing ou.

42.4              Khe ongmbauh wo manoi kaham bai moilo no le khaukchoima bai agaremo ni bser wo se toing yauh ou.

43.      NINI TATE WO SONATON MMUNG NOSTO ONG WANOU TIKNA ONG DI

43.1               Nini tate wo Sonaton dormo ni mmung nosto ong maing ou, tikna ong di.

43.2              Sonaton ni tongmung akol sa ye riyauhmo,  phrung ye toing yauhmo dei se nung tong ya singkhe, nini tate wo se desor sal nang ya ha wo Sonaton ni mmung nosto ong maing ou.

43.3             Nini tate wo se khathoiya rau ni bdul wo Sonaton Isor ni mmung no sapheih ye, mnoi ye toing yauh singkhe nini sahka wo nini tangmo ni phol Isor nthing yo bauhpanda thuh yauhnaima le moto agarema sei.

44.      AING NI SAHKA WO SADIN MAINGMO

44.1               Aing le jebrouh tongmung thihk khe tongnai bai tangmung thihk khe tangnai rau ni bauh ye khayauhmo ya.

44.2              Aing le mtaihamya no roll khabeingsaumo sei. Abo mtaihamya le gboima bai tongmulthihma no nosto bai gondogul khenaima sei.

44.3              Mnusu ni deih doi yo se mtaihamya pho samung tang ou. Aing no buphainaima, somas no buphainaima abo sei mtai hamya ni sichu bai dasi le. Tma hingkhe brau pho brau ni bagra ni kau dei samung ma tang msei.

44.4              Aing ni sahka wo berai ye tongnai rau le aing ni sahka wo sadin maing msei. Aing no khatung ya bai aing no khaukchoi yauhnai brouh le abo aing ni sadin maing ya khou.

44.5              Abo aing se bini bauh ye sutur keha ong ye tong singkhe, bung le mtaihamya ni kau no noih maing yakho nsei.

45.      MONI JORMO MA LAPHAIMO

45.1               Bo koilyka deso ding hamyama wo, koily kha horr dei tungsouhmo, papi bu toi dei torsouhmo ni jora,

45.2              Sorgo ni Isor bu purthim no nai khlai ye, papi hoksom jaga ha wo, sristi bu dormo no toi dei kaangsouh ye tongmo ni jora wo,

45.3             Sorgo ni Isor jogoth ni bagraha, maiya prity ni maiya bagraha, Monu bu dehor, Moni brouh keha hoihkhlai ha.

45.4              Purthim bu bo no naisau se nuhsau ya, nuh ye bu sning maing ya, papi ni muhsnal gbeng ye tong thing yo. yo

46.      SONATON ISOR NI BSA RAU

46.1               Nrau le khathoinai bsa rau ya, Isor ni sleng pho ong ya. Nrau le Sonaton Isor ni bsa rau sei.

46.2              Khathoimo bai le bsa ong maing ya. Nung khathoimo thaiha bai le tre kehampha le nini mpha ong maing ya, bung pho no nung no bsa khe nuh ya.

46.3             Mpha ktoi se nung kha phi pho nung le bsa ktoi se ong nai.

46.4              Bsa rau le mpha ni kau khna ou, mma ni kau pho la ou.

46.5             Mma mpha ni kaulanai bsa rau se mma mpha ni hiyauma le thuh nai.

46.6             Bsa ni je nangmo le mma mpha nthing se tong pai ou. Bsa ni nangmo le bini tongmung bai akol wo nai ye, mma bai mpha se ri ou.

46.7              Mpha phrungmo kaulanai bsa se mpha ni gian le thuh nai. Mma dagemo kau khnanai rau se mma ni khaja abouhtoi pho ma cha ou.

46.8             Mma mpha ni phrungmo bai dagemo no kau la ya rau ni sahka wo le khoraimo latha se klai nai.

46.9             Mma bai mpha ni kaulanai bsa le, gian, man, don, sompoti bai sukhe santi, karamo bai pimo, akhe jotosuh nini nangmo bai hampanda asirbath se thuh nai.

46.10            

47.      BAKHANA TAONG DI

47.1               Bakhana se mnusu ni lama no hoksom khe ou. Abo hoksom no kaarari ye toidul toinangnaima le Isor ni sukti bai chouh sei.

47.2              Orjun pho bini donu osro rungmo ni bauh ye Isor Ram raja sumundru yauhkhrai rimo no sauhkate ou.

47.3              Bini bakhan bai se Bramon ni bsa takhubroi thoi ye thangmo no jom ni  dwar ni pherau ye toibi ni smai tang ou. Bung maingyama poto no pho bakhana ni tate wo nijer thoi yauhnai porjonto kose ou.

47.4              Krisno bai khe ye abo bromon ni bsa takhubroi no pherau ye la ni toinang yauh phuh khe lama hoksom ong thang mi Orjun roth chalau maing ya ong thangha. Arphuh khe Isor ni sukti, Sodongso chokro karoi ye, brau ni biskang ni hoksom no karari ye toinang thangha, arphuh se brau ni souhthai jaga wo souh ye, Isor ni yauhni abo bramon bsa rau no toikhouh ye toibi maing ou.

48.      NUNG ISOR NO TOBOISA KHEMO TMA NO SAING

48.1               Nung Isor no toboisa khemo tma no so saing? Chongsuh ye nai gra di.

48.2              Asirbath saing ou. Buktoima asirbath no saing phi? Asirbath kaham saing ou. Asirbath kaham le thaibsuh kaa phi? Sa ye kill kroi.

48.3             Phola mukto de saing? Donsompoti, Khomata, Gian, Groing, Sukhsanti, Mungkaham, Bakhan, Ktorklau, Chamung, Nungmung, Tongthai, Chathai, Phaing, Sukti, Rungmo, Simo, bo rau de saing?

48.4              Khna di, kehampha khe bsa broi bkhutham tong ou. Boidesi yo chakri khe ye tongmo mching ye nouh wo phai ni skang wo khe bsa rau no phone khe ye sungha.

48.5             "Angsarau ang nouh wo thangnaiha, nrau ni panda ang tma no toinang yauhnai?" Bsayuh thaithauhma khe, Electronic manoi kchaihha. Kcharma khe Rangjauh ni manoi kchaihha.

48.6             Mbi houhgrathauhma le mungha pho kchaih ya. "Apa ang le mungha pho khatung ya, mungha pho ta toibi di. Ang khatungmo le nung no chouh sei.

48.7              Ang bai pal ksungha ni tongphai di, akhe tre ang no bera ye ta thang di." hing ye sa ha.

48.8             Mpha phai ye uplen gathi yo souhphai khe thang naisaulai ye  thaithauhma bai kcharma le btau khatungmo manoi maing ye khusi ong ye janjan ni nouh wo thanglaiha.

48.9             Mbi houhgrama pho mpha no toi ye no nouh wo khusi khe thangha.

48.10           Sapta ksungha yauhgu wo khe thaithauhma bai kcharma mpha no thang ye rengha, "Apa, nung le chini nouh wo le phai ya lei. Chung ba nini bsa ya dei?" hing ye sungwoiha.

48.11             Mpha khe saha. "Aini bsa khasouh nou nrau pho. Ang betha nrau no maiya ong ou."

48.12            "Bose khna di, nrau je saingmo dei, nrau no bkha khusi khe ye ang riphai paiiha."

48.13            "Mbi houhgra le tre mungha manoi pho saing ya, ang no chouh se bung bai ksungha ni sauhkauh ya tong yauhnai saing ou."

48.14            "Khe ongmbauh wo nrau no je nrau saingmo dei ripaiha, mbi no pho je bung saingmo dei ma ri mi, ang le bini se ongha, bung no bera ye tre krungha pho thang maing ya."

48.15            Arphuh khe thaithauhma bai kcharma dera yauh ye muhtoi thaiphloih dei ma krailaiha.

48.16            Nung le tma no saing nai? Purthim ni khumba thauba no de saing nai, mpha Isor no?

48.17            Purthim ni sompoti le srahha chouh sei. Abo le mphang ni bthai sei. Mphang le Isor sei. Bthai no de saing, mphang no?

49.      NANGMO & MCHUMO

49.1               Mchumo nslai le nangmo se krauh. Bose, purthim ni mmang bai mkoih yo khe nangmoma nslai mchumoma no se ktor khe nuh ou, abo no se krauh khe toing ou.

49.2              Sauhni mchumo no ktor khe toing ksungha le Isor ni mchumo wo le hahsoing maing ya.

49.3             Isor ni mchumo wo msusoing khe se Isor ni bsa khasouh le ong nai.

49.4              Mpha ni kau la ya bsa le mphha  ni hiyauma thuh maing ya.

50.      LENGMA YOUHMO JAGA

50.1              Bo Purthim ha le kosto, sasti, wana, hakhrom, dugu maingmo, imang chamo bai sauh chongmo dei cha paiiyama jaga ha sei.

50.2             Lengma youhthai, lenghoihthai jaga krungha chouh tong ou; abo le bro wo? Isor ni kau wo chouh sei.

50.3             Tmang mi? Isor ni kau wo chouh se kaugboima bai asathai kchaih le tong ou. Aro wo se gian kaa maingmo bai simung gboima tong ou.

50.4             Tre jaga wo se lenghoihthai nung rtuh singsingkhe, lengma youhmo jaga le malai nai ya.

50.5             Donosompoti je nung khasouhmo, mchumo, khabaimo bai khatungmo jaga wo se sukhe santi bai asathai kaham rtuh singkhe abo le sombtoi nungmo dei sei.

50.6             Bkha raing ye nung toi kaang tong phuh wo sombtoi no se nung khe, nung ye le khakchangmo maing ya. Nung ruh tre toi kangruh sei.

50.7             Abo dei no purthim ni manoi yo se, khakchangmo bai lenghoihthai rtuh khe abo le thauh kora kroi, tre le barau nai.

50.8             Khe ongmbauh wo Isor ni bsa rau le mpha se jeba khe maing nai,  jeba rimaingnai, bung no se asathai, bini kau wo chouh se khakchangmo bai lenghoihthai le rtuh di.

50.9             Isor chong paiimo, Isor soi paiimo ni bine le thaiha pho mungha pho baih ye thang maing ya. Sauh ni toboisa ni phol ruh wo Isor nthing yo yauhguseing thuhmo sei.

51.        DORMO NI SAMUNG BRO NCHING RAISA YAUHNAI

51.1                Dormo ni samung le nouhsingkho nching ye se raisa yauhnai.

51.2               Bsa rau ni bauh ye Guru houhgrather le mma mpha sei. Mma mpha ni kau la ye, brau no khakchangri ye seba khe di.

51.3               Purthimbi yo bsa rau ni bauh ye mkoih bai nai ye nuhmo Isor le mma bai mpha sei. Mma mpha ndei se Isor nung no jormo khe ye, palau ye, gian burdi pho ri ou.

51.4               Khirihih rau ni Guru houhgrather khe brau ni khurisai rau sei. Khurisai no khakchangri ye seba khe yauhnai le khurihih rau ni dormo sei.

51.5               Mma mpha bai khurisai rau ni kpleh nang khe, Dasi, Daboing, Sichu, Mohonto, Dormo Guru rau no sning yauhnai.

51.6               Sning yauhnai hingmo ni ortho khe, brau ni kau no thaiha pho noih yamo doi khe ye, kau la ye, brau no khakchangri ye seba khemo sei.

51.7               Guru hingmo le phrungnai, kaugboima ni lama no sa ye, phnuh ye rinai rau hingmo sei. Brau phnuh ye rimo lama wo kpleng khe hing yauhnai le sasauhni yakong bai sei.

51.8               Kaugboima ni lama no kro ya khe ye, hingsouh maing yauhnai ni panda wo Isor sauhgba hoihmo manoi rau khe: Mkoih, Khunju, Bkhu bai bkha bo manoi mungbroi sei.

51.9               Mkoih bai nai ye, khunju bai khna ye, bkha bai bichar khe ye sisouhyama tong khe bu bkhu bai sung ye la yauhnai ni bauh ye pura khe hoih yauhmo sei.

51.10             Nouhsingkho nching se jeba bkhauh wo pho yapri poila sekhouh ou.

52.      ISOR NI KAU LE KTHANG SEI

52.1               Isor ni kau le kthang sei. Jematang rom ye kcha ya, jething maingthing pho bathauh ya.

52.2              Kau le nouhbar ongmbauh wo Nouhbar no le jematang rom ye kchari maing ya.

52.3             Isor ni kau no le toboisa kaham bai ya singkhe, rom ye kchari maing ya.

52.4              Mkoih, Khunju, Bkhu bai bkha bo Ram, Lokhon, Bharat, Satragun takhubroi dei kaubauhha khe romsau ya singkhe Isor ni kau no le rom la maing ya.

52.5             Isor ni kau le kaugboima sei. Abo kaugboima le kauntloi sei. Abo kaubtloi le kai khe achaimo sei. Kai ye achai maingyama ha le haphaih hakraing, haphaih banchi sei.

52.6             Isor ni kau se ninthing yo butloi klai ye achaiha ong khe, nini tongmung bai akol slaisa ye phaimo aro se si yauh nai.

52.7              Isor ni kau le thangmo bai karamo ni kau sei. Karamo se ninthing yo tong khe, papi hoksom wo khaihgbu ye tongnai rau nini karamo no nuh ye, brau pho se lama gboima wo ma souhphai nai sei.

52.8             Karamo nuhdauh ba spo le hoksom wo kakprom ye tong mchu ni.

52.9             Horouhma bkong bai horouhma nanglairi ye rouh phuh se hor le chung ou.

52.10           Abodoi, Isor ni kau le kau wo chouh le karamo kroi. Mnusu abo kau no lasau ye toinai kaham nthing souh phuh wo se Isor ni kau le bini tongmung bai akol wo pimo bai karamo khe ye nuh yauh ou.

52.11             Lasaunai kaham tong khe se rinai le yauh pate ye yaphaih maing ou. Khnanai kaham tong khe se sanai pho khupate ye sa khnari maing ou.

52.12            Mkoih bai naisouh ye, khunju bai bu khnathauh ye, khupate bu sungsouh ye, bkha wo bu laruh ye, tongmung bai akol wo toi ye, samung wo phnang khe se Isor ni kau moilo tongmo bai bini karamo le nuh yauh ou.

53.      KACHARY YO KAUPHI TA SA DI

53.1               Kachary le areing areing jaga ya. Kthar jaga sei. Aro le kaugboima Isor ni kau, kaubutloi no chouh sathai jaga sei.

53.2             Kauphi sathai jaga ya. Nini akol wo toi yama kau no nung sakhouh khe abo le kauphi sei.

53.3             Kaubutloi no mangna ta khoi di. Butloi kaham no le toisa ye, somoing bai jaga thih yo se kai yauh ou.

53.4             Kai ye achaimo bai pho ong yakhou. Abo no kosto khe ye snam ye toing ni nang phi khou.

54.      NINI DORMO NO HARPU TA BUL DI

54.1               Dormo le Isor bai krungmo, nini daito, nini tangmar, nini tongmung, nini jaga bai nini lama sei.

54.2              Dormo ni bade wo mnusu ni moilo manoi tre kroi. Dormo le ha ni sompoti moilo manoi mungha bai pho sustor kroi.

54.3             Dormo no ha ni manoi mungha bai pho ta sikro di, ta pho ta sahphul di.

54.4              Dormo no bebsa hing ye ta chong di. Dormo no bebsa hing ye chong khe abo le kromo sei.

54.5             Dormo no toi ye jodi bebsa khe singkhe, mmang ni bauh le ham maingmo jora tong ou. Arpho phola ni bauh khe ye bukcha ong nai.

54.6             Dormo le rasniti hing ye pho ta chong di. Dormo bai rasniti le juda sei.

54.7              Dormo le dormo sei, Isor bai krungmo sei. Ha ni manoi, mnusu chongkhouh ye chamo manoi ya.

54.8             Dormo ni niti le Isor ni niti sei. Dormo ni chongmo le Isor chongmo sei.

54.9             Isor no cheihnai rau se Dormo no pho cheih ou. Isor ni kaulanai rau se dormo no pho toi ou. 

55.      CHEIHLAIMO

55.1               Cheihlaimo kroi khe maiya kroi, maiya se kroilai singkhe aro le dormo se kroi khou.

55.2             Spo no cheih yauhnai? Kehama wo Isor no cheih di, Isor no cheihnai brouh se bini achaimo, mma mpha, jati bongso akhe joto jati no cheih ni si ou.

55.3             Mphuh wo cheih yauhnai? Kaham bai hamya hor bai sal wo cheih di. Theka bipodo imangcha ye, nangkhruhma nanh yr tong phuh wo nangkhruh di. Horgbeng salktaih yo pho nailai di. Kaham chalai phuh pho cheih ye, reing ye chalai di.

55.4             Ma cha ya brouh no bauh ye chari di, kaingmung kroi no bauh ye kaingri di. Siya brouh no bu sa ye, phrung ye ri di.

55.5             Tongthai kroi no jaga bauh ri di, sukti kroi no yauhtol ye hingri di.

55.6             Kroo ye tongnai, dera tongnai brouh no bu khoma mukto ri ye, kchang bai khe ye sa ye, bujai ye, kaugboima no hathai siri di.

55.7             Sonaton Isor ni bsa rau ni samung houhgra le CHEIHLAIMO sei.

55.8             Cheihlaimo le kaham wo pho hamya wo pho janni nouhsingkho wo pho naisoinglai ye cheihsoinglai ye, jenmaingmo dei le nangkhruhsoinglai yauhnai nang ou.

55.9             Kaham sal wo chouh cheihlaimo bai ya, theka bipodo bai imang chamo ni sal bai hor wo cheihlaimo, nangkhruhlaimo abo sei cheihlaimungma gboi le.

55.10           Cheihlaimo se kroi singkhe, bung le dormo ni mormo bai bini tongmung akol no sisoing yakho nsei.

55.11             Cheihlaimo nching se silaimo, silaimo nching se maiya bai khathoilaimo, bisaschalaimo bai kaubauhha onglaimo phai ou.

55.12            Abo se kroi singkhe, nosto bai gondogul souhphai ou.

55.13           Bo jotosuh samo rau le cheihlaimo ni samung sei. Cheihlaimo se kroi singkhe, maiya le jaga thuhphai ya, maiya se jaga thuh ya singkhe dormo le hakchalma wo tong ye se naihoih ye matong ou.

56.      ISOR NI KAU PHRUNGMO LE TMA SO PHI

56.1               Isor ni kau le pahha lasing ye barather khe ye sa singkhe, 'HAMYA TA ONG DI, KAHAMTHAUH ONG DI' hingmo sei.

56.2             Samung hamya suh no tiyak khe ye, kaham ni lama no ruhphreh di hingmo sei.

56.3             Mtaihamya ni kau no ta la di, Sonaton Isor keha ni kau no la di hingmo sei.

56.4             Nini itsa khe ta tong di, nung no sristi jormo khenaiha, nini bagra Isor ni khasouhmo dei khe tong di hingmo sei.

56.5             Kauphi bai bugbu no bera di, Isor ni soito bai kaugboima wo thir khe tong di hingmo sei.

56.6             Purthim ni phrungmung hamyama no bera ye, Isor ni gian kaham no la ye thang ye, kaham khe tong di hingmo sei.

56.7             Nini mmang ni hampanda no ruhphreh thing yo nini phola ni sasti maing wanou hingmo sei.

56.8             Nini bagra, Sonaton Isor keha no se maiya ong di, abo khe se bini maiya bai waingsouhma le thuh nai hingmo sei.

56.9             Je Isor nung no jormo rimo ni sauhmmul, tongmung bai akol no ta slai di, abo le je bung khasouhmo bai khakchangmo dei khe ye snammo sei, abo jaga ni ta lore di hingmo sei.

57.      SPO NI KAU NO TORRI YAUHNAI

57.1               Bthoh ongba jekeha ni loge wo le chung joto se ma ruhphreh ou. Aro le spo ni kau no torri yauhnai?

57.2              Toithenai keha tong mbauh se ruhphrehnai le tong ou. Akhe ruhphrehnai tongmo ongmbauh se toithenai pho tong ou.

57.3             Toithenai le lama si ou. Lama se si ya khe toithe ni phone maing ya. Bthoh ni lama le buktoi phi? Bthoh ni lama le abo bthoh ni aing bai dustur kha yauhmo abo sei.

57.4              Toithenaiha se abo lama no si ya ongba si phi tong pho abo lama dei hing ya ongkhe, bung le toithenai kaham wo ka maing ya.

57.5             Toithenai le siya ni bdul wo pho sisa le bara sinai brouh, lugo ni khathoimo bai ashamo brouh sei.

57.6             Abo lugo ni khathoimo bai ashamo le lugo ni houhkhoimo bai toikangmo sei. Abo lugo hohkhoi toikangmo no se houh kchangri maing ya singkhe lugo ni yapri sra maing ya.

57.7              Lugo ni yapri se sra ya singkhe souhthai yo souh yauhnai le salba nangmo jaga wo talba pho nang ye thang maing ou.

57.8             Khe ongmbauh wo bthoh ni aing bai dustur no si ye, abo lama dei kpleing khe ye lugo no toidul yauhnai, lugo ni chongmo no spleng ye hingri maing yauhnai, abo sei toithenai rau ni dormo.

57.9             Toithenai kroi khe ruhphrehnai kroi, ruhphrehnai kroi khe toithenai pho kroi. Lugo gbangther ni chongmo bai se abo bthoh ni aing bai dustur le kha yauh ou.

57.10           Are hing phi pho bthoh ni bkhrouhma hing ye joto khaphuih ye songmo dei blhrouh ni kau no se torri ye joto kau la yauhnai nang ou.

57.11             Bthoh ni houhgra ni kau nobla ya singkhe abo je la ya brouh le bthoh no nosto bai gondogul khenaima, bthoh ni stur keha bahchamo sei.

57.12            Bthoh ni stur no le joto bthoh bai se jaibuju khe ye haba la yauhnai nang ou.

57.13            Houhgra ni kau hing phi pho bthoh ni aing bai dustur ni phathar wo hing ye tong khe abo le houhgra ni pho kromo ong nai.

57.14            Houhgra hing phi pho sauhni kromo hathai no lugo si ye, saruh yauh phi singkhe nijer pherau ye yapri sesnam yauhnai nang ou.

57.15            Ruhphrehnaiha ni slai le toidulnai se tor ou. Khe ongmbauh wo je ruhphrehnai ni slai toidulnai ni kau no se torri yauhnai.

57.16            Toidulnai pho jesuh krung kaham ong ye tong phi pho bung pho mnusu keha ongmo dei yo somoing yo le kromo tong maing ou.

57.17            Toidulnai ni kromo pho tong khe lugo pho sa ye hathai sirimar le tong ou. Akhe toidulnai pho no sauhni kromo hathai siri yauhmo no le lasau ye sasauh pho chongkhlai ye snam yauhnai nang ou.

57.18            Joto brouh se uklau khe le hing ya. Biskang bai se yapri le se ou. Biskang yapri see yauhnai singkhe ruhphrehmo ma tong ou.

57.19            Ruhphrehmo se tong khe beramo pho ma tong ou.

57.20          Porbaso wo biskang khe baihlhouh ye yapri senang phuh le sauhni nouhkhong bai nouhbrouh no le uklau khe ye se bera ye ma khoinang ou.

57.21            Abodoi, bthoh no ruhphreh ye biskang yapri se ni khe sauhkeha ni chongmo bai mchumo no le bera yauhnai nangmo somoing pho tong ou.

57.22           Somoing yo le sauhni nouhkhong ni samung no bera ye ma thangmo pho tong ou.

57.23          Abo no se bera ni chong ya singkhe, bung le dol no le ruhphreh maing ya. Bung le yakong tong ye yakong khora, yakong maing ye yakong boiya dei sei.

57.24           Isor ni loge wo ruhphreh ni hingkhe, sauhni chongmo, sauhni mchumo, sauhni khatungmo, sauhni nouhkhong ni samung bai purthim ni tongmung no bera ye, Isor ni chongmo, mondoly ni aing bai dustur no se ktor khe ye ruhphreh yauhnai nang ou.

57.25          Isor no le mkoih bai le nuh ya. Raja rau pho bini dasi daboing rau ni yauh dei se samung tangmo dei, Isor le raja rau ni pho raja, ha bai sorgo ni  raja ktorther ongmbauh wo bung pho Mobdoly toidulnai houhgra rau ni dei yo se samung tang ou.

57.26          Mondoly houhgra le Isor bung saikhouhmo sei. Mnusu chongmo bai nijer khatungmo bai pho mondoly samung houhgra wo thuh maing ya.

57.27           Mondoly houhgra ongkhe sithauhnai, rungthauhnai pho ong pai ya. Sinai rungnai gbangma ni bser wo pho Isor ni samung chomokar no tang yauhnai le Isor le ksuthauh bai siyathauh, chaiyathauh no pho saikhouh maing ou.

57.28          Abo Isor saikhouhmo ni sabka wo kahan babenai le Isor ni sabka wo kaham babemo sei. Hamya se babe khe bung le Isor ni sabka wo hamya babemo sei.

57.29          Mondoly houhgra ni kau no se la ya khe Isor ni kau la ya ni sei. Mondoly houhgra no se man khe singkhe abo le Isor no man khemo sei.

57.30          Mondoly houhgra no se sapheih khe Isor no sapheihmo sei.

57.31            Khe ongmbauh wo sauhni kau no torrinai brouh le tre keha ni loge wo le kaham khe ruhphrehsouh maing ya.

57.32          Sauhni kau no sasauh noihkhrai ye, je sauh ruhphrehmo ni kau no chouh ruhphrehnai brouh, abo bung se ruhphrehnai kaham bai pura brouh le ong maing ou.

58.      JEBA PHO ISAHP TONG OU.

58.1               Jeba poto se isahp bai sei. Rta ye mapa thir khe paii yauhmo sroh sei.

58.2             Isahp wo chole ya khe isahp sara wo cholemo le mungha wo pho chamo kroi.

58.3             Moituh son kroi cha maing ya, some pahlai pho no cha maing ya, ojon khroh ong khe se moi thau ou.

58.4             Bsauh ni pusauh pho khroh se nang ou, torlai ongba stehlai khe abo pusauh le thi maing ya. Thu maing pho naithau ya.

58.5             Khil pho bini isahp pahha tong paiibou.

58.6             Mai songmo pho rya ye se song yauh ou.

59.      MONDOLY BA TMA

59.1               Mondoly hingmo le bthoh hingmo sei. Bthoh le jaterjat bthoh gbangma tong ou. Arpho tre bthoh no le Mondoly le hing yauh ya. Dormo keha no toinai rau bthoh, Isor saikhouhmo bthoh no se Mondoly hing ou.

59.2             Mondoly le keha rasniti ongba mnusu chongkhouhmo nching ye phaimo ongba abo bai krungmo manoi ya.

59.3             Mondoly le Isor nching ye phaimo, Isor bai krungmo, Isor je bung chongmo doi khe ye toidulmo bthoh, bini noubkhong sei.

59.4             Isor toidulmo nouhkhong wo se tong ya khe Isor ni bsa le ong maing ya. Isor toidulmo nouhkhong wo se khakchang ya khe, Isor no se khakchang maing ya.

59.5             Isor no se khalchang ya khe bung pho Isor khakchangmo le thuh maing ya.

59.6             Mondoly ni yaphang yarung bai bkhrouhther le Isor sei. Mondoly khe bu Isor ni bsauh, bo purthim wo mkoih bai nai ye nuh maingmo keha sei.

59.7             Bkhrouh bai bsauh le krungmo sei. Bkhrouh ni toithemo bai se bsauh le lore ou. Bkhrouh ni chongmo, bini kaurimo bai se yakong bai yauh pho samung tang ou.

60.      KAARAMO LE BSING NCHING YE SE BAIHKHOUH OU

60.1              Betari hor pho bsing nching se karamo baihkhouh ou.

60.2             Karen hor pho bol bsing nching ye se chunghouh ou.

60.3             Mnusu ni karamo bai pimo pho bkha bsing ni gian kaham gbamo bai se bini jibon wo pimo bai karamo sristi ong ou.

60.4             Kaham bai hamya mnusu ni aiyu wo raisabimo le phathar nching ye ya. Bung nijer khabsing nching ye raisabimo wo sei.

60.5             Guru ndei no joto gian le maing ou. Arpho abo gian no bung lasau ye, yauhmoing lamo kroi singkhe phrung yauhmo kaham bai sauhthaih ye snungmo se tong pho abo le areing yo se souh thang ou.

60.6             Keranshi btoi kroi khe kupi hor le chung ya, abo keranshi le kupi ni bsing yo se tong ou.

60.7             Isor ni kau le joto ni jibon wo mmang bai phola wo karamo bai pimo sei. Bose, lasau ni rungmo bai yauhmoing la ni rungmo kroi khe abo pho bini bauh le areing sei.

60.8             Sukti nslai pho bukti se phaing le tong ou. Isor no seba khemo bai mnusu no man bukti toing ni simo abo se jeba wo pho phaing tong ou.

60.9             Sukti le sauhkeha ni chouh sei. Hingba bukti le Isor bai lugo ni asirbath sukti maingmo sei.

60.10           Slai osro nslai pho nijer ni bakhan no se krikuh di. Nijer ni bakhan bai se birbir krauh krauh rau pho nosto ongsabi ou.

60.11             Nijer ni simo, rungmo, phaing bai sukti no bakhan ta tor di, abo le nung nijer no nosto khenaima sei.

60.12           Hampanda chapanda, pimo bai karamo no tre keha ni yauh nching ye ongba kchu nching ye maing yauhnai hing ye nung asha ye tong khe abo le nini kromo sei.

60.13           Nini khabsing nching ye se kaugboima, Isor ni kau no toi ye, nung nijer se raisa di.

60.14           Mumbati hor karamo joto chung nuh ou, bung sasauh no khamklerimo bai se hoksom no karari ye tong maing ou.

60.15           Abo dei no nini bakhana, khatungmo bai mchumo no khamkleri ye khoi maing ya singkhe, Isor ni pimo bai karamo le ninthing yo baihkhouh maing ya.

61.        TOIKUNAI RAU NI AKOL

61.1                Mnusu ni jibon wo jora ktor ktor thekatham ka ou - achaimo, lalaimo, thoimo.

61.2               Abo dei phola ni bdeih yo pho - toikumo khe achaimo sal sei. Toikupaimo khe bu lalaimo sal sei. Toiku yakho rau khe bu thoimo sal sei.

61.3               Achaimo bai thoimo sal wo le mnusu sasauh ni chongmo bai khomata bisning dauh dauh pho chauhsoingmo kroi. Arphuh wo le je Isor je bini isa sei.

61.4               Bose, lalaimo

62.      TMA NO KHOSA NAI, TMA NO BERA NAI

62.1               Mnusu jebrouh pho waiha bai manoi mungnoi chong maing ya. Waiha bai samung mungnoi pho tang maing ya.

62.2              Mungha chong pai ye se tre mungha, mungha tangpaii ye se tre mungha tangsa phi maing ou.

62.3             Jeba manoi se bihih bai bsai dei jura jura tong ou.

62.4              Abo manoi jura rau le tma tma phi? Je manoi mmung tongmo suh le pahha buchro tong ou.

62.5             Kaham bai hamya, Koily bai dormo, broi bai tla, ha bai sorgo, boikhonto bai noroko, chamo bai chaiya, slehmo bai srangmo, ktor bai steh, klau bai bara, kaugboima bai kauphima, asol bai nokol... etc. sa ye kull kroi.

62.6             Bo manoi jurama, buchro nangma rau ni msing yo mnusu keha ni waiha wo mungnoi toi maing ya. Mungha no pho la  ya pho youh phi ya.

62.7              Waiha bai lama tungnoi pho hing maing ya.

62.8             Samung kaham tangnaiha se ong ya singkhe bung le samung hamya tang ye tong msei.

62.9             Brouh kaham se ong ya khe bung le brouh hamya sei.

62.10           Dormo ni samung no se tang ya singkhe bung le koily ni samung tang ye tong msei.

62.11             Khe ongmbauh wo bo manoi mungnoima rau ni msing yo nung le - Tma no khosa nai? Tma no bera nai?

62.12            Nini kau no de la nai, Isor ni kau noh? Nini kau no se tori khe Isor ni kau le ninthing yo jaga chauhan ya.

62.13            Nini mchumo no se toryauh khe Isor ni mchumo wo le nung le ruhphreh maing ya.

62.14            ..............................

62.15            Mnusu ni kthang tong ksungha wo nangmo ni bade wo mchumo, khabaimo, khatungmo joto nthing tong ou.

62.16            Jemuha manoi maing ni khe jemuha le bera yauhnai nangmo tong ou.

62.17            Tma no so nung maing ni mchu ? Je nung maing ni mchumo manoi ruh ye se bera ye khoi yauhnai nangmo pho tong ou.

62.18            Broi sihkhla rau se bsai la ye nouhkhong kha ni chong khe, tma no bera yauhnai nang? Mma mpha ni nouhkhong bai sihkhla ni tongmung bai akol no bera ye bsai no ruhphreh ye, jagra ni tongmung akol no khosa ye ma thang ou. Akhe tla rau pho no abodei nou.

62.19            Thaiwaha ni kautma wo pho thaiwa bthai  no toi khe bu apheih le waphaing yo chor ya ni Apheih no ma bera nai. Apheih no toi khe bu thaiwa bthai waphaing yo chor ya thaiwa bthai no ma bera nai.

62.20          Bung se jodi bung ongkhe, nung cha ni mchumo - THAIWA BTHAI no de bera nai? Nini nijer ni jromrimo bsa no de bera nai?

62.21            Hahthi ni manoi je nung nangmo bai khatungmo poto maingbi yauhnai khe tma nang phi? Slaisong, rangkhau poocha nang ou.

62.22           Mainouh mairbam song cha ni khe bu dugu bai klomtoi no khoros khoi ni nang phi ou.

62.23          Isor ni kau no la ni khe bu sauhni kau no bera yauhnai nang ou. Sauhni kau no torri ye toing ksungha le Isor ni kau le ninthing yo samung tang maing ya.

62.24           Nini chongmo, nini mchumo, nini khabaimo, nung chayauhmo, nung tong mchumo, nung chamchumo, nung tang mchumo, nung la mchumo, nung slehmo, nung krimo, nung lachimo, abo jotosuh le nini kau sei.

62.25          Nini kau le nini bakhan sei. Nini kau se Isor ni kau bai mileyama, Isor ni achar bai gothe ya, mondoly ni aing bai dustur ni phathar wo klai ye tong khe abo le nini kau bai nini bakhan  no torimo sei.

62.26          Nini kau no se tori ni, nangri ni akhe laiphla ni chong ye tong khe Isor ni kau le ninthing yo jaga chauhsoing ya.

62.27           Sasauh no steh khe ye, kshu khe tong ye, Isor ni kau no se ktor khe ye, mondoly ni khorang le Isor ni khorang sei hing si ye, mane yauhnai nang ou.

62.28          Nijer ni bakhan no se mchem maing ya khe nijer ni bakhan wo se nijer mkhang kham maing ou, aro khamthaih ye pho thoi maing ou.

62.29          Dormo toi ni khe koily no bera yauhnai nang ou.

62.30          Samung kaham no khosa ni khe bu hamya samung bai chongmung hamyama no bera yauhnai nang phi ou.

63.      NUNG LE KAU BAGRATHER YA

63.1               Kchuther Isor ni bade wo le keha pho kaubagrather kroi. Khe ongmbauh wo nini isa ong paii maing ya.

63.2             Nini bsauh wo, nini mchumo wo, nini khatungmo, khabaimo pho nini isa ong paii maing yauhnai ta chong di. Tmangmi? Nini isa ya.

63.3             Nini sahka wo kaubagra theka theka gbangma tong ou. Spo phi? Nini takhu houhgra, mma mpha, mondoly ongba bthoh ni toidulnai houhgra rau, somas bagra rau, ha toinai rau bai nini sauhkphauhha nihih ongba nsai akhe tre pho tong ou.

63.4             Bo pahha ni sahka wo pho kaunagrather khe Isor sei.

63.5             Nini bsauh no se nini isa khe paii maingmo ninthing yo khomata pura kroi ong tong singkhe, tre keha ni sahka wo le matangsouh ya.

63.6             Nini mchumo, nini chongmo dei khe paii ni hing ye jeba samung wo pho chong khe abo le nini kromo bai deramo ktor hing ye mchi di.

63.7             Nini isa khe paii maing khe nung le Isor nslai ktor se ongha. Nung nijer chongkhlai ye utor ri gra di. Nini sahka wo takhu houhgra kroi de? Mma mpha kroi de? Nung no toidulnai houhgra kroi de?

63.8             Nini sahka wo kaubagra gbangma tongmo no tophlai ye nini mchumo bai chongmo no tori ni nai khe abo sei nini kromo bai deramo ktor.

64.      THAUHSOUH KHE AREING

64.1               Yaphang se kaham khe nuh pho thauhsouh khe areing ongnaima samung se purthim wo le gbangther.

64.2              Mphang se ham pho bthai thaiyama, bthai se thai pho bthai hamyama, bthai se ham pho rasouh moingsouh maingyama jaht no le butloi ta la di.

64.3             Mphang kaham ni butloi no se la di. Mphang kaham ni bthai ni msing pho bthai kaham ni butloi no chouh se la di.

64.4              Jeba samung no pho nung khosa ni ongba ruhphreh ni chong khe skang wo bichar khe ye mchisouh ye nai gra di. Being pho tang mlei, being pho ruhphreh mlei hingmo bai lagato wo ta ruhphreh di.

64.5             Nung toi ye tongmo ongba nung tang ye tongmo atakasa jekeha bai sung yauh singkhe, nung toi ye tang ye thangmo ni ortho no sa ye buju ri maingna dei skang nung nijer mchisouh gra di.

64.6             Jeba manoi pho bini naithaumo bai nung khatungmo thaiha bai chongsuh ya ye ta la di. Khatungmo nslai nangkuhmo se ktor.

64.7              Bo samung ba aini khe nangmo gboi de? Ang bai milemo de? Khasah kaham de? Gboiboima de? Unnoti tongnaima de? Ang ruhphrehsouh maingmo de ongno? Mmung kaham desor mung thang maingmo de?

64.8             Bo no bichar lathauh ye chamo ongkhe se ruhphreh di, are ya singkhe thauhsouh khe areing ongnaima pho ong tong maing ou.

64.9             Arphuh le dugu bai khoros mangna, somoing mangna ongmaing ou. Somoing se mangna ongkhe nini kthang tongmo ni nini aiyu pho mangna se ongha.

65.      LENGMA KOUHMO BTHI KTHANG

65.1               Bkha ni lengma le mnusu joto thuhyauh sei. Joto ni kpal wo se klai ou. Skang yauhgu hing ye se tong ou, ortho pho no juda le onglai maing ou.

65.2             Sukhe santi ongmo bai wana hakhrommo le bro nching ye raisa phi? Nijer ni bkha chongmo nching ye se raisa ou.

65.3             Bsauh ni dugu kosto maingmo bai le brouh no leingri ya. Bkha wo se sukhe santi tong khe, bsauh ni leingmo le lengma youh ye se thang phi ou.

65.4             Bkha wo sukhe santi maing yauhnai le nini mchumo, khabaimo, khatungmo, chamchumo, maingmchumo bai purthim ni don sompoti yo le kroi.

65.5             Aboro le toikang phuh wo sombtoi kol nungmo dei, nung ruh tre kangruh sei.

65.6             Khahammo pura le nijer ni bkha chongmo no se phaing paii maing yauhnai nang ou.

65.7             Jeba btung wo pho rtamung bai naimung bkhauh khauhnoi khauhnoi ka ou.

65.8             Nini khoti ongmo somoing yo pho khoti thangmo no le ta nairuh di, nini tongruhkhomo no se nai ye, aro khaham ni chong di, abo tongruhkhomo nching ye tre biskang wo haba kta, phaing kta la ye tre biskang wo bahchakhouh phi maing khou hing ye asha di.

65.9             Nung khasouhmo brouh bai kthang wo ongba kthoi yo kauhlai thang pho biskang no naisau ye wana hakhrom ongyama ni, laisabi ye phai phuh wo asuh khusi khe ye matonglairuhmo somoing kaham Isor rimo no se nairuh ye, Isor no khakchangmo kau sa di.

65.10           Gbengktaih biadi maing yauh ye tong phuh pho skang wo asuh kaham krung khe Isor toingmo no khakchang di. Biskang wo pho Isor se hiyau khe kaham krung khe bahcha phi maing nai hing ye asha di.

65.11             Being no souh maing ya ongmo wo ta leing di. Naikhlai di nini slai tola gbangma tong paii ou. Brau no nai khe nini bahchathai bai nung bauhpanda thuh ye tongmo le mosto kaham skhou. Nung no khabai tongnai brouh se saisi gbangma tong khou.

65.12            Nung no cheih yauh ya, gona khe yauh ya, maiya ong yauh ya ni bauh de leing tong? Nung no maiya ongnai gbangma tong khou.

65.13           Nung no naisleh yauhmo, sapheih yauhmo wo de bkha leing tong? Nung no hamyauhnai bai kaham sa tongnai khrouh bsuh ka de tuke ye naiha? Isor no pho sapheih yauh ou, Isor no stur ongnai pho gbangma sei.

65.14            Derabimo, krobimo wo de bkha leing tong? Nung asuh kaham tangbimo le tuke de naiha? Biskang wo tre bsahha samung kaham nung tang gra maing no, khrouhbsuh no khakchangmo bai khaham bthai phnuh ye, yaphaih ye khoinang gra maing no keha pho si yakhou.

65.15           Waiha bai manoi mungnoi no pal khe chongsing maing ya. Mungha no chongthauh ye bkha wo jaga bukcha ong ye, slah phuh wo se tre mungha jaga laphai ou.

65.16           Nini bkha leing ye tong phuh wo jemuha samung no sauhthaih ye tang thang di, akhe abo samung wo nini bkha ripaii di. Abo samung no naisuh ye chong tong phuh le abo nung no bkha leingrinaima le jaga chauhsoing ya.

65.17            Hoksom wo klai ye tong khe khnaih dei yo le sal groingnangma nini sahka wo karaphai phi nai hing ye naisau di.

65.18           Tauh wo kosto jesuh nung maingyauh ye tong pho abo kosto le nung bai jonom sauhgba khe tongnang ya, sukhe santi pho souhphai phi nai hing ye asha di.

65.19           Mnusu joto ni sahka wo se hor bai sal slai dei, maseing bai barsa pho slailai dei, kaham bai hamya slailai ye phai tong ou hing ye asha ye naisau di.

66.      SAUHNI BSAUH NO MPHOING DI

66.1               Sauhni bsauh no le sauhni isa khe  maing yauhnai nang ou. Bsauh no kau lari ni khe skang wo sauhni bsauh no mphoing maing yauhnai nang ou.

66.2             Kthung no mphoingmo le ktung bai sei. Sauhni bsauh no mphoing yauhnai khe bu thoi tungri ye, klomtoi toiku dei khe ye salboi  bsauh no khela (exercise) khe yauhnai nang ou.

66.3             Samung tangmo pho bsauh ni khela khemo kahamthauh keha sei. Salboi nung slehthauhmo samung no gontaha jora pho tangruh di.

66.4             Mkoih bai nuhmo kaham, khunju bai khnamo kaham, bkha wo simo kaham, bumtom bai chongkhouhmo kaham nini jesuh tong pho nini bsauh no se kau lari maing ya singkhe abo kaham bthai le sau ye sum ye se thang nai.

66.5             Slehma le mnusu ni hampanda no bukhrainaima sei. Abo slehma no mchem maingnai brouh se jeba ni btung wo pho hampanda maing ou.

66.6             Slehma no mchem maingnai ketham ka ou. Kehama  khe jala, kenoima khe jromsoima, kethamma khe makrimo.

66.7             Jala ka yauhnai khe bsauh sori ham yauhnai nang ou. Jromsoi yauhnai khe bu sauhthaihma nang ou. Makrimo wo khe bolajur wo dagenaima tong ou.

66.8             Bo sori, sauhthaihma bai dagenaima brau se samung no charity ou.

66.9             Bo jala, jromsoima bai makrimo ni msing yo kahamthauh khe jala sei. Jala bai samung tangmo se hawang pho maing ou.

66.10           Jala ka ye samung tang yauhnai khe sori kaham nang ou. Sori ham khe se jalaka ou. Sori ham yauhnai ni bauh se bsauh no mphoing yauhnai nang ou. Bsauh no mphoing yauhnai khe bsauh no khela (exercise) khe yauhnai nang ou.

67.      SORTHAILIH

67.1               Sal ni bsa rau no ksungksung sakhlai ye toibi yauhmo tong ou. Sorthailih moing ya ksungha le ha klai ye ma kah yauhnai tong ou.  Sorthailih moing ye ma cha phuh khe, arphuh se bahcha yauhnai tong ou.

67.2              Bo kau le tma kau phi, chongsuh ye rta ye nai di. Sor le krauh manoi sei. Thalih le kthung phuh le cha ni juai ya. Bolajur wo mphoingmo le toii ya. Nijer moing phuh le bkur pho kormo ye, cha pho ktoiima se ong thang nai.

67.3             Isor no siya rau ni bkha le thailih kthung dei sei. Bolajur wo le brau ni bkha no mphoing maing ya. Brau nijer bkha wo mchikhouh ye, moing ya ksungha le chamo bai gboima lama le brau le maing ya.

67.4              Thailih kthung no mphoing maingnai le Isor keha chouh se maing ou. Isor pho se bini jo wo ya khe mphoing maing ya.

67.5             Abodei somoing bai ding souhphai phuh wo le Isor se brau no mphoing ye, thailih kmoing bkur kormo ye groingnangma ong thang dei, brau ni sauhku rong slai ye, thailih kmoing dei brau ni bkha pho ktoima ong nai.

67.6             Brau no khe Berai jati rau pho hingyauh ou. Tma hingkhe khaphang kathauhmo kroi, bkha thir kroi desor lelauh ye tongnai rau ong mi.

67.7              Abo sorthailih moing ye ma cha phuh se Berai jati rau pho khaphang kathauh ye, Isor keha no toi ye, brau ni nouhkhong wo pheraubi ye, sal dei chung ye, toi dei bu kchang ye, hlong dei bu rauh ye, ham ye cha ye tong maing nai.

68.      KHIL KONGHA KMAMO BAI RAJA HA KMAMO

68.1               Khil kongha chouh kmamo bai jurdo korai ni jota kouh ye kma thangha.

68.2             Korai jota kmamo ni tate wo korai ni rot kphil ye thangha.

68.3             Rot khongha kphilmo bai jurdo khenai keha jurdo wo thoiha.

68.4             Bung keha thoimo bai brau ni sena soingno jurdo chem thangha.

68.5             Jurdo wo waiha chemmo bai brau ni raja ha seih ye la khoi yauhha.

68.6             Nini bsauh wo tikna khe toi yauhnai nangmo manoi gbangma ni msing yo mungha dauhdauh yauhkplehmo bai nini aiyu nosto ong maing ou.

68.7             Nung keha nosto ongmo bai nini nouhkhong, nini para, nini bthoh, nini mondoly, nini jati pahha nosto ong maing ou.

68.8             Rung khongha ni Aa maha mnammo bai rung manang wo mnam ou.

68.9             Nung keha kromo deramo bai se nini nouhkhong, nini para, nini bthoh, nini mondoly, nini jati pahha nosto ong maing ou.

68.10           Ongmbauh wo nini nouhkhong, nini para, nini ha, nini bthoh, nini mondoly, nini jati no se maiya ong mi ongkhe nini bsauh no se tikna khe di.

68.11             Nung sasauh no se skang maiya ong ni rung ya sing khe tre keha no maiya ong ni le rung ya.

68.12            Nung sasauh no se skang buju khe toing ni rung ya singkhe, being no buju khe ni le rung ya.

68.13           Nung sasauh skang kosto khe snungkhouh ye rungmo kroi singkhe, bre khe se mastor ong ye being no phrung maing ni.

68.14            Siphai rau pho sauhni bsauh no mphoing ye aisai khe phaing paigra yauhnai se skang ma snung ou. Yauhgu wo se ha bai jati no drau yauhnai ni bauh ye slaii osro brau no yaphaih yauh ou.

69.      KHATHOIMO GBOIMA BAI BUGBU

69.1               Khathoimo hingmo le nini bkha wo chong ye, chah ye kchaih khe toingmo jotosuh no mthoi ye, tre keha ni kau no la ye, nini mmang bai phola aro pura yaphaihmo abo no se khathoimo hing ou.

69.2             Thoi ye thangmo le tre thangsa ye phai ya. Abodei no khathoinai gboi rau le khathoipaimob ni yauhgu wo tre waiha uklau pherau ye thang ya.

69.3             Thoi ye thangmo no mthangmo bthi le kroi. Abodei, kchaih khe khathoinai rau no le mungha bai pho bini khathoimo no sphai maingnai kroi.

69.4             Mai bugbu le nouhbar siisa sihmo bai pho going ye thang ou. Abodei, khathoinai bugbu rau no le jeba bai pho phil maing ou, jephuh pho uklau pherau ye thang maing ou.

69.5             Baileng yauh toi ye chauyauh phuh le maibugbu le koha pho baileng wo tongnang ya. Abodei, aing bai dustur no khrihkhrih khe toi yauh khe le khathoimo bugbu rau le thike nang maing ya.

69.6             Nung sasauh chongkhlai ye nai di, nini khathoimo ba bugbu de kukruh? Biskang yapri se maing ya, uklau se klau tong khe abo bugbu sei.

69.7             Mnusu bai phehlai ye, nini tangmar thuhmo wo sra maing ya ong tong khe abo khathoimo le bugbu sei.

69.8             Nung chongmo dei ongpai ya ni hing ye, nini jala sai ye achouh nung tong khe, abo le khathoimo bugbu sei.

69.9             Isor ni kau no se la khe, nini chongmo bai mchumo le tor ya; Isor ni kau se ktor. Mondoly chongmo le Isor chongmo sei.

70.      TIKNA ONGMOMA

70.1               Chung brouh joto ni khe ye mosto nangmo manoi rau ni msing yo keha singkhe TIKNA ONGMOMA sei.

70.2             Hampanda bai chapanda joto chung thuh ni mchu ou. Abo manoi thuh yauhnai ni bauh ye poila kaalam khe bo TIKNA ONGMOMA sei.

70.3             Jeba ni lama wo pho tikna ONGMOMA se kroi khe PURA ong maing ya.

70.4             Tikna se kroi singkhe khil kongha chouh kouhmo bai raja ni desh khoha kma ye thang ou.

70.5             Jurdo keha wo Korai jota ni khil kongha kouh tongmo tikna la ya ni, korai klaiha. Korai klai khe Roth kphilha, roth se kphil khe saroti roth ni kraiha, roth ni krai phuh khe bung no kauthaih yauhha. Arphuh khe bini sena soingno pho chem thangha. Jurdo wo chem phuh khe bini raja ni ha pho seih ye la khoiyauhha.

70.6             Dingga rungktorma busko chichi kongha ni daing kpla tongmo tikna laruh ya ni bauh ye abo dei toi hah ye baha khe abo Dingga toi yo kluh ye thang ou.

70.7             Broima thanthi tauhmo pho tikna kroi mmul thaiga kromo bai thanthi tauha ni mmul chaiya ong maing ou.

70.8             Jeba poto wo se tikna kroi ongmo ni bauh ye se deramo wo souh ou. Deramo stehmateh wo khasiruh ya, snamruh ya ongmo bai se deramo ktor wo kasouh ye thang ou.

70.9             Tikna ong di hingmo kauthai le Isor kau rimo thaichisningma, 'Sauhni bsauh no sikhlai di, ' hingmo ni bdeih deihha sei.

70.10           "Tikna ong douh," hing ye Sonaton Isor hingmo le - Nini Mkoih, Khunju, Bkhu, Bkha, Yakong bai Yauh rau sei.

70.11             Naimo tikna, khnamo tikna, kausamo tikna, chongmo tikna, samung tangmo tikna, hingthang tikna ong di hingmo sei.

70.12            Tikna kroi brouh ni lama le nosto bai gondogul wo se kathauhwoi ou, stur bai hamya pho malai ou.

71.        BROUH NO SAMUNG TANGRINAIMA

71.1                 Brouh no samung tangrinaima le dagemo ni loge wo karon thaitham tong yauhnai nang ou.

71.2               Khabahchamo, 2) Makeimo bai 3) Maiya bo se kroi khe brouh no samung tangri maing ya.

72.      ARAUH TA NUNG DI HINGMO NI ORTHO

72.1               Arauh ta nung di hingmo ni ortho le pheihnaima jinis no ta nung di, ta cha di hingmo sei.

72.2              Pheihmo le chamo chuhmo manoi ya, mnusu no gbor khemo, gian nosto khemo, mtai hamya ni bthi solemo osro kahamthauh sei.

72.3              Isor bai kauhlaimo manoi, hampanda bai chapanda ni lama kasonaima manoi sei.

72.4              Pheihnaima jinis le arauh chouh ya,

72.5              arauh khe pheihnaima jinis ni msing yo joto simo bkhrouhthauh ong mbauh wo samo sei.

72.6              Gunda rau ni msing yo gunda bkhrouhthauh ni mmung khe samo arauh, arpho abo gunda ni dol le tre gbangma tong ou.

72.7              Arauh ni loge wo pheihnaima jinis rau singkhe - Ganja bai pheihnaima bthi jaterjat tre tong ou.

72.8              Juar khela bai tre tre boimung hamyama, nini gian, man bai somoing nosto khenaima kamchuhyama samung suh le pheihnaima sei.

72.9              Abo pheihnaima jinis ni sleng wo Sonaton Isor ni bsa rau le ta klaisoing di hingmo sei.

73.      KHOI RANGJAUH

73.1               Khoi msing khoi rangjauh le mtaihamya ni khoi sei.

73.2              Abo khoi rangjauh le buktoi yo chauh ye toing yauh phi?

73.3             Nini nangmo, mchumo bai khatungmo khabaimo jaga wo se chauh ye toing yauh ou.

73.4              Abo khoi rangjauh ni khoidu bai khoiphong le tma tma no la phi?

73.5             Broi-tla kaham, don-sompoti, chathau-nungthau, slehmo bai jalakamo, lachimo bai krimo, khauhsihmo bai khalaimo, tongthaumo bai tongthau ya, naithaumo bai naislehmo,

74.      ISOR SAIKHOUHMO BROUH NO SEBA KHE DI

74.1               Isor le purthim ni mkoih yo brouh sinai rungnai, sapheihma kroi, chanai chuhnai no sroh le saikhouh ya.

74.2              Ha ni pomla no bu pra ye ka yauhnai, kchu sampharoi no bu kong ye khouh yauhnai hingmo dei hase bai kshuther no se Isor le bini samung lihp ongnaima no tang yauhnai ni bauh ye besibauh yauhmoing la ou.

74.3              Bini bsauh no le ta nai di, bthai no se khauh ye cha di. Bini bsauh no bini ksungkautma no le ta nai di, bini dei yo Isor samung tangmo bai Isor ni kau no se yachauh ye lasau di, abo no se man seba bai bukti khe di.

74.4              Isor bini khathoinai bsa rau no toidul yauhnai ni bauh ye saikhouhmo Dasi, Daboing,  Sichu, Mohonto bai Dormo Guru rau sei.

74.5              Jesuh brau nslai nung si ye rung ye, cha ye chuh ye tong phi pho nini phola ni bkhauh wo toidul yauhnai ni bauh wo Isor saikhouhmo hing ye si di.

74.6              Sauh no toidulnai le Isor saikhouhmo, bini sauhslai hoihkhlaimo hing ye si di.

74.7              Sauh no toidulnai no se sauhbau ya khe Isor no sauhbau ya nsei. Toidulnai ni kau no se la ya khe Isor ni kau no la ya nsei. Toidulnai no se man khe ya khe Isor no man khe ya nsei.

74.8              Toidulnai ni kau lamo le Isor ni kau la msei. Toidulnai no man khe singkhe abo le Isor no man khemo sei. Toidulnai no jotosuh kaham khe ye moing maingmo abo le brouh no moingmo ya, Isor no moingmo sei.

74.9              Abodei no toidulnai rau pho yakong su yauh ye, klai khlumyauh ye, jotosuh man bukti khe yauhmo, kaham khe moing yauhmo rau le tangsouh maing khe bu asirbath thuhmo, tangsouh maing ya singkhe bu sahp ri yauhmo dei sei.

74.10            Isor saikhouhmo sauhni toidulnai ni sabka wo kaham babemo bai hamya babemo abo le bini sabka wo babemo ya, bung no jormo hoihkhlainai bai bung no aigia rina bagra Isor ni sabka wo babemo sei.

74.11              Isor soimo bai Isor saikhouhmo se kroi singkhe keha pho nijer khatungmo bai houhgra ni samung thuh maing yauhnai ni khe kroi. Nijer sleh ye tong phi pho no Isor saikhouhmo ong singkhe youh ya.

74.12            Hingba Isor soiyang bini mmang bai khorang khe le nuhsau ya, khna pho no khnasau ya; brouh ni yauh dei se brouh ni sahka wo Isor samung tang ou.

74.13            Khe ongmbauh wo khathoinai rau le toidulnai no seba bukti khe yauhnai nang ou. Seba bukti khemo le satrai hokhu bai yakong yauh su ye, klai khlummo chouh ya, brau ni kau lamo abo se man khemo.

74.14            "Toidulnai no se nai di, toidulnai no le ta nai di" hingmo tong ou. Abo le tma phi? Abo singkhe, Aa no cha di, arpho bsuu no le ta cha di. Moihaing pho cha di, arpho bkreing no le ta cha di hingmo dei sei.

74.15            Isor ni kau sa ni rung ya se

75.      TANGDERAMO & TANGYADERAMO

75.1               Tang deramo chouh le deramo ya, tang ya ni pho dera maing ou. Samung kaham no tang ongmo pho deramo

75.2              Ta tang di hingmo no tang khe abo le tangderamo sei. Tang di hingmo no tang ya khe abo pho kaulaya ongmo ni deramo keha sei. Abo no khe tangya ni deramo hing maing ou.

75.3             Ta tang di hingmo no tangmo bai tang di hingmo no tang ya ongmo le deramo bai0 deramo bauhha sei.

76.      SONATON ISOR NI KAU LE BUKTOI PHI?

76.1               Sonaton Isor ni kau le kaugboima sei. Abo kaugboima le dormo sei. Dormo hingmo le janni tangmar Isor rimo sei.

76.2              Nini tangmar le tma phi? Nini mma bai mpha no nai di. Nai ye la ni rung ya pho brau dagemo no kau la di.

76.3             Mma bai mpha le tma kau no sa ye dage phi?

76.4              Samung hamya no ta tang di, kaham no chouh tang di,

76.5             Tongmung chamung ta kro di.

76.6             Keha ni mma mpha pho hamya dagenai le kroi. Bsa no nosto khe ni mchunai pho kroi.

77.      NUNG SASAUH NO GBOIBOI DE MAIYA ONG?

77.1               Gboiboi nung sasauh no se maiya ong mi ongsingkhe, nini nouhkhong no skang maiya ong gra di. Nouhkhong no se maiya ongkhe, nini ha bai jati kma ye tongmo, kluh ye tongmo no skang Isor ni kau bai rtuhkhouh ye khosa gra di.

78.      SAUH NI BSAUH NO SASAUH TOIDUL DI

78.1               Sauhni bsauh wo se kaham bai hamya saikhouh ye la maingmo gian joto no Isor ripaimo tong ou.

78.2              Nini bsauh no toidulnai le nini bkha sei, nini sauhgba nung no mruhnai pho abo nini bkha sei.

78.3             Nini bsauh no toidul ye toingnai, nung no rollnai, nini bsauh ni Chudry bai karbary le nini Bkha bai Bumtom brau sei.

78.4              Nini kautma wo le nini bsauh ni chudry bai karbary no se kausung ye, bichar kheri ye, nung nijer se aingkha ye hing di.

78.5             Brouh bai brouh wo tre keha bai toidul yauhni ta nang di. Nung nijer se kaham khe toidul di.

78.6             Sauhni bsauh no sisouhnai le Isor keha, nung keha chouh sei. Nung nijer se nung sasauh no sikhlaimo kroi singkhe arphuh le tre keha brouh bai se nung no bichar khe yauhnai.

78.7              Sauhni bsauh no sasauh toidul ni krung brouh se tre brouh gbangma no pho toidul ni rung ou.

79.      YAUHSOI THAIBA BAUHHA ONG YA

79.1               Yauh ni yauhsoi thaibama le bauhha ong ya. Tormo stehmo, laumo bai mmung phayauhmo pho judalah sei.

79.2              Bose, yauhsoi thaiba le brau ni isha wo chole maingmo kroi. Bkha ni dagemo ruh wo se kau la ye samung tang ou.

79.3             Yauhsoi thaiba rau se kau lasraulai ye samung tang ya singkhe, bsauh le kthoi sei. Bsauh se thoi khe abo yauhsoi thaiba rau ni pho praing le thangha ong mi brau pho kthoi sei.

79.4              Joto drau ni hingkhe abo yauhsoi thaiba rau pho bkha ni dagemo kau la ye samung ma tang ou.

79.5             Tre Tre somoing yo se bauhha ong ya ong pho mai cha phuh le abo yauhsoi thaiba pho bauhha khe se Mairang wo yauhsoi bthai klaimo bauhhalah khe klaikhlai ye maikhoh pal khosalai ou.

79.6             Abodei brouh pho keha bai keha solai ya. Rungmo, simo, chongmo, mchumo, boimo bai phaing sukti jeba wo se judalah sei.

79.7              Are hing pho toidulnai houhgra keha ni kau no se je nangmo somoing bai jaga wo sraulai maing ya singkhe hampanda maing yauhnai kroi.

80.      KHATHOIMO KAHAM RAU LE RABOT DEI

80.1              Khathoinai kaham rau le RABOT so ye launaima dei sei. Robot le so khe lau ou, base ye pho no thang ou. Arpho somo yauhhoih phi khe bini jaga jaga wo phai phi ou.

80.2             Abo dei, khathoimo kaham brouh rau pho khaukchoima bai gondogul jaterjat imangchamo ni jora rau souhphai pho abo se knoih ye thang phi khe bini jaga wo thir khe tong phi maing ou.

81.        DASI RAU NI KHOMATA

81.1                Dasi rau le areing areing bai dasi ong maing ya. Isor reingkhouhmo brouh keha sei.

81.2               Dasi rau ni khomata le mtai ni bkhauh wo khe tetrisoh kuti choido debta no mchem ye, brau ni chabauh panda khalai ker no seih ye, so ye cha maingnai rau sei.

81.3               Smaikry ni btung wo khe Tautoi nching ye Msih taingmo ni hora spleh ye phiyouh maingnai rau sei.

81.4               Abodei, mnusu ni bkhauh wo pho Tautoi nching ye Msih souhri ye toinai rau suh bai aro ni aukchai duwary rau no pho mchem ye, kaham khe toidul maingnai rau sei.

82.      BOSI KCHAM NO LE BRE KHE NAIRUH YAUHNAI?

82.1               Bosi toi dei klauma ba kaham pho thuhbi ou, hamya poto pho no gbangma kpa wol klaibi ou.

82.2              Hamya poto no bu pau ye khoina, kaham poto no bu mma burchuhma moitloi thaitloi chu ye toisa ye laruh dei, janni jan bkha wo chumo chukchaih chu ye, toisa ye laruhlai phi na.

82.3             Laimo bosi yo tangsouhbi maingmo samung kamsouhkcho pho gbangma tong nai. Abo no bu taklai yo phlau phi ni chong phina.

82.4              Tangsouhbimo no bu nairuh ye khakchang di. Kamsouhkcho tongmo bu tuke ye laruh toing phina.

82.5             Semai nslai le taklai borsa baara nini bosi gbauha. Bosi gbau dei no simo gbau ou, rungmo pho gbauha.

82.6             Siya poto sibiha, nuh ya poto nuhbiha, tang yakho samung pho matangbi ha.

82.7              Bosi kcham no khe SEMAI hing ou. Bosi kta no khe bu TAKLAI hing ou.

82.8             Bosi kcham no SEMAING ma hingmo ni ortho le bosi kcham le SEE ye se thangha. Arpho aro nung MAINGRUHMO gbangma tong phi ou.

82.9             Bosi kcham se SE ye thang pho nini MAINGRUHMO tong mbauh se SEMAING.

82.10           TAKLAI hingmo ni ortho khe semaing yo agaremo poto pho bosi kchammo jotosuh maingruhmo, siruhmo, rungruhmo tongha ongmbauh wo TANG ni KLAI ongha hingmo mbauh se TAKLAI.

82.11             Maing mi ongsingkhe je soi maingnai le khata bai kolom la ye list soikhlai ye, toisa ye toing di. SEMAING borsa wo nung:-

82.12            tma tma samung kaham tangruhha.

82.13            tma tma gian burdi kaham maingruhhha,

82.14            tma tma tangsouh maing yakhoma kam souhkcho tongkho.

82.15            spo spo ni sahka wo samung kaham tang ye khakchangri ye khusi khebi maingha.

82.16            Abo rau no chong ye, chah ye bosi kta ni bauh wo jugasau ye yauhmoing la di.

82.17            Semaing ni maikcham no cha ye se bosi kta khe huhba kta raisa dei, kcham ni manoi bai se kta no pura khe tangsouh ou.

83.      BOSIKTA NO LE BRE KHE NAISAU NAI

83.1               Semaing ni kam souhkcho no list khe ye, somoing bauh ye tangsouh di.

83.2             Solona gbangma nini sahka wo souhphai nai, abo le Isor ni asirbath tre kchuktor thuh yauhnai ni panda wo Isor porekhia (exam) lamo hing ye si di. Nini sahka wo jephuh, jething, jeba wo jekhe  solona sougphai pho kakhouh maing yauhnai jai ongsau di.

83.3             Taklai borsa wo nung sasauh ni bauh ye ongba, nouhkhong ni bauh ye ongba bthoh/dol ni bauh ye ong pho je nung samung tang ni mchumo no ongyama ni tang ni nangkuhmo rau no skang list khe ye tangbtang (routine) rau thir khesau di.

83.4             Salboii brouh keha jora no bini sahka wo jemuha samung kaham tang ye ongba kautma kaham sa ye khakchangri ye, khusi khe maing yauhnai chong di. Being no khusi khe maingmo le nijer ni khusi batau yauhnai ni bauh sei.

83.5             Being no dukho ta ri di. Je sauhpheh maingmo ni jora le sauhpheh ye, brouh bai ta phehlai di.

84.      HLONGKTOR NO PEHKHAURIMO

84.1               Hlong chaitor jesuh ktor rau no pho lama se gbeng ye tong singkhe, dumse khoi ni bu phaing paii ya ong tongkhe abo no pehkhauri yauh ou.

84.2              Abo hlongktor no pehkhauri yauhnai le jesuh Atura ktor bai pho bukhau ye la maing ya. Burdi bai se abo hlongktor no le bukhau yauh ou.

84.3             Bre khe ye? Manoi steh bai se bkho stehha khe ye bruh yauh ou. Aro se zeletin bom khoisoing ye sau khe, abo asuh hlongktor le buksaih cha ye pehkhau ma thang ou.

84.4              Jeba bthoh ongba jati pho kaubauhha tonglai khe abo hlongktor dei krauh sei, keha pho dum ye pai ya.

84.5             Bose, bsing bsing yo skauhskingma burdi (dividen and rule policy) bai khe ye se kaubauhha ongmoma no kau lalaiyama, phehlaimo butloi kchar wo kai ye se nosto khe ye khoi yauh ou.

85.      ISOR NI KHORANG NO BCHISOUH DI

85.1               Isor ni dagemo khorang no bchisouh di. Tmang mi, purthim wo le mungha manoi pho 100 wo 100 phloh khe solaimo kroi.

85.2             Bose, mnusu ni mkoih bai bkha wo le sonang, sonang, sonang, sonang, solai molai sei. Gboima bai nokol no sning ye la maing ni krauhma sei.

85.3             Gboima no sning ye la ni khe gboima ni mastor, Sonaton Isor nthing se snungkhouh ye la di.

85.4             Soi rau wouh rau pho bagra ni khorang no mchi ou. Bagra no bsauh nuhhoih ya jaga wo tong pho bagra rengmo khorang khna khe do ye khaihbi ye phai ou.

85.5             Brouh mnusu ni bagra, Sonaton Isor ni khorang le jematang si ye la maing ya. Tmang mi, chemchem hurhur bang mi.

85.6             Abo saroi sopdo le tma hingkhe kchar wo solenai bai dongsenaima ni khorang kphoh ye tong mi.

85.7             Posu rau ni le eskul kroi, khoros khe ye, somoing khoi ye snung ni pho nang ya. Brouh rau se somoing bai rang khoros khe ye, guru kha ye snung ni nang ou.

86.      YAUHGUKHILAIMO PURTHIMBI

86.1               Bo Purthimbi le yauhgukhilaimo Purthimbi sei. Nung yauhgukhimo tong khe se su yauhnai.

86.2             Being ni sahka wo bkha kaham babe ye, samung kaham tangnai le bini sahka wo pho kaham no thuh nai.

86.3             Being no khusi khephlainaiha le bung pho khusi khe no ma tong nai.

86.4             Being ni sahka wo bkha hamya toinai brouh, samunghamya tangnai brouh le bung pho abo no thuh phi nai.

86.5             Thik khe rtanaiha bai yauhgu sunaiha, pahha sisouhnaiha bai tangmo ni phol rinaiha kchu Isor se jai khe nai.

86.6             Sauhni sahka wo hamya babenai rau ni sahka wo pho maiya bai khalauma gnang, samung kaham tangnai rau ni sahka wo le Isor ni khakchangmo thuhnai.

86.7             Bose, Isor ni bichar le mphuh wo khenai abo le keha pho siya. Nung chongmo bai ashamo dei le ong ya.

86.8             Tma hingkhe Isor ni chongmo bai nini chongmo le hor bai sal dei, ha bai nouhkha dei kauhlai ou.

86.9             Nung chongmo dei sroh charipai ye tongnaiha ong mi ongkhe Isor se ong ya, bung le nini sleing keha ya. Joto ni bagra Isor sei.

87.      GRISTIHA NTHING YAUHGU ONG DI

87.1               Gristiha nthing yauhgu ong di. Gristiha nthing yauhgu ongmo le yauhguseing chouh maingmo thauh ya; sukhe santi, chakaham nung kaham cha ye nung ye se ma tang ou.

87.2              Wana chinta kroi. Nung siya rung yama manoi pho gbangma aro nung si ye rung nai.

87.3             Gristiha le spo phi? Purthim ni donsompoti kluhklai khe maing ye gristi ongmo abo le gristi ya.

87.4              Purthim ni donsompoti abo le ding lau ya, tini tong pho khnaih yo kroi pho ong thang maing ou.

87.5             Jonom ni gristiha, jeba manoi pho kmammo kroiha, Sonaton Isor nthing se yauhgu ong di.

87.6             Bung keha chouh se sukhe bai santi le ri maing ou. Purthim ni gristi rau le nini mmang bai phola ni bauh ye sukhe bai santi kplung khe ri maing ya.

87.7              Donsompoti kluhklai tongmo bai le sukhe santi tong khna hing ye ta chong di.

87.8             Sukhe bai santi le tongmo nouhkchih bai kaingmo kaingkchih ong ye tong pho Isor ni bokto kaham ong ye tong maing khe bini thing yo se sukhesanti le tong ou.

88.      LANAIHA BAI RINAIHA

88.1               Khathoinai rau le tma no la yauhnai, tma no riyauhnai? Isor ni kau no bu sauh la yauhnai, sauhni bkha no bu Isor no riyauhnai.

88.2             Purthim ha wo dormo samung houhgrather le tma phi? Jeba dormo wo pho DAN KHEMO se dormo ni samung houhgrather.

88.3             Dan khemo ni bade wo dormo samung wo pura ong maingmo tre kroi.

88.4             Joto no bauh ye asirbath ong yauhnai. Being nthing nching ye bu snungkhouh ye la yauhnai sei.

88.5             Snungkhouh la yauhnai hingmo khe kaham bai hamya pahha no snung yauhnai hingmo kau ya.

88.6             Kaham bai gboima no bu snung ye la yauhnai. Hamya poto no bu khoi ye, being deramo jaga no bu nuh ye abo jaga wo sauh pho khal ye tikna ong yauhnai ni bauh se yauhmoing la yauhnai.

88.7             Being ni bauh ye asirbath ong di hingmo khe, being ni bauh ye pocha ongyama ni, ni

89.      NINI KORAI BAI ROTH SAROTI NO NINI KAU DEI KHE TOING DI

89.1               Nung le spo? Phola sei. Nini bsauh le tma? Abo le nini korairoth sei.

89.2             Nini bkha le tma phi? Abo nou nini korairoth no chalaunai, nini saroti.

89.3             Nung khe bu abo korai ni roth sahka wo achouh ye tongnaiha bagra.

89.4             Korai le poila le kthung sei. Abo no kau lari ye mphoing la gra ni khe, somoing pho cha ou, kosto no soijo pho ma khe ou.

89.5             Abo nini korairoth; nini bsauh no chalaunai  toidulnai saroti khe nini bkha sei.

89.6             Bkha le je bini chongmo, mchumo bai khabaimo bkhauh se roth no le chalau ye toinang nai. Abo no mthauh ye, ajang le ta thang di, yauhgra lama se hing di hing ye kaurinaiha le nung sei.

89.7             Nung so so le phola sei. Phola le bung nosto ong yauhnai no si ou. Hamya lama le bung le hing ya. Hamya lama wo toithe toinangnai le nini bsauh ni saroti, nini bkha se toidul toinang ou.

89.8             Ongmbauh wo nini Korairoth bai roth saroti

90.      SAUH NI AKOL NO TOIDULMO

90.1              Sauh ni akol no le nijer sasauh se toidul yauhnai, tre keha bai ta toidul yauh di.

90.2             Sauhni akol no toidulnai kaham le spo phi? Nini phola no se toidulnai bkhrouhthauh khe di.

90.3             Nini phola bu nini bkha no toidul thou. Tmang mi? Phola ni dagemo le thaiha pho nosto kroi.

91.        HAKCHAL BAI SAMPHA TONGNAI KHATHOINAI RAU

91.1                Hakchal wo tongnai le naisouh pho nuhsouh ya, tanghoih pho matangsouh ya.  Nuhsouh yauhnai bai matangsouh yauhnai khe sam wo thangsing ni nang ou.

91.2               Khathoinai rau no hakchal bai sampha hingyauhmo singkhe tongmo hakchalmo bai ya; bkha ni chongmo wo se toing yauh ou.

91.3               Nini chongmo se tong singkhe nini bsauh le jesuh hakchal wo pho tong di, nini bkha bai gboi so khe chongmo se tong mi ong singkhe, mungha pho siouh ya, nuhsouh ya bai matangsouh ya ongmo kroi.

91.4               Chongmo se gboiso khe tong mi ong singkhe khathoinai rau le jething tong pho maingsouhlai ou.

91.5               Chongmo se kroi singkhe Mondry nouh bai barboi taingsalai ong tong pho bung le Mondry hahsouh ya, hahslahmo kroi se ong ye tong nai.

91.6                

92.      SLAHMO BAI SLAH YA

92.1               Slahmo bai slah ya hing ye tong ou kaugboi sei. Are hing phi pho kaugboi ongsouh ya abo. Tmangmi? Slahmo bai slahyama pho jan ni jan bkha wo se toing yauh ou.

92.2              Nini bkha chongmo se ktor khe toing khe, abo samung wo le slah ya ye se youh ya.  Je nung ktor khe chongmo samung aro se nung slah nai.

92.3             ‘Samung yauhnoi noihkhauh ye…’ hing yauhmo le tma? Tre samung nangmo gbangma no bera ye, je nung ktor khe chongmo samung wo nini somoing bai bsauh no yaphaihmo abo no sa yauhmo sei.

92.4              Nang ya mphang wo wo ruwa bau dei, brouh le chuhmo, nangkuhmo bai nangsouhmo samung nslai, nangthaihyama samung wo se gbangther somoing bai bsauh yaphaih ou.

93.      YAPHANG YARUNG NI KAU

93.1               Bo Purthim ha groingnangma wo jormo ongnaima, kthang manoi suh le jeba ni se ‘yaphang & yarung’ tong ou.Yaphang bai yarung kroima le mungha pho kroi.

93.2             Yaphang khe bu jaga thir khenaima ; yarung khe bu kchaihrinaima bai palaunaima sei.

93.3             Samsa dusa dutung raitung orung borung pahha ni yarung tong ou. Lore chore ong maingnaima suh, chung mnusu lasing ye ni yarung khe mma bai mpha sei.

93.4             Mma bai mpha kroi ye jormo ongnaima kroi.  Khe ongmo doi nõ mma mpha, sauh ni yarung bai krungyama, mma mpha ni kau la ya rau pho lama gboima wo souh maing ya`

93.5             Butloi klai khe se achai ou. Butloi tong ye se yaphang bai yarung pho tong ou. Butloi no snamnai le Isor sei. Kau ni msing pho kaubtloi tong ou. Abo kaubtloi le kai khe achai ye yaphang bai yarung khanaima kau sei.

93.6             Kaugboima se kaubtloi; Isor bai krungmo kau abo nõ kaugboima, abo no nõ kaubtloi pho hing yauh ou.

93.7             Yaphang bai yarung tong mbauh wo se mphang le drau ye, chu ye tor ye, bsouh hoih ye, bdeih mkhaih ye, mbar bar ye, bthai thai maing ou.

93.8             Tmangmi? Yarung se toi khaing ye, adar hoihsa ye, mthang ye toing ou.  Bose, Yaphang yarung pho jonom le bini sukti kasouh ya. Bung pho bdeih ni phaing sukti pherau ye maing yauhnai nang phi ou.

93.9             ’Mphangh ni blai bai se Yaphang yarung no khlom khe ye, yongsa kuhsa, taumung taurjang no pho dan khe ye chari ye, lenghoihthai sakhlom ri ou. Abo blai kraimo bai se hakaham banau ye yarung no chamung hakaham snam ye ri phi ou.

93.10           ’Mbar bai bthai pho kraimo jo dingtong ou. Abo le yaphang yarung no khum bau ye seba khemo, chari khaingri khe ye moingm,o sei.

93.11             Abo kraimo bai se sau ye, ha kaham banau ye, yaphang yarung no ha pom ye, yarung kchaihri ye, mphang le  tor-lau ye ham tong maing ou.

93.12            Yaphang bai yarung le ha wo se tongruh ou.  Mphang bai bdeih le chu ye thang ou. Jesuhhu chu ye tor ye thang phi sing pho, yarung bai se kauhlai singkhe, loge loge abo mphang le jesuh boyung boktor ong ye tong pho blai hoikhlai ye, mphang raingkhlai ye, ha se cha ye thang phi ou.

93.13           Khe ongmbauh wo Sonaton bsa rau pho mphang no nai ye, aro ni gian maingkhaouh yauhnai nang ou. Jesuhhu nung rung ye si ye, chu ye tor ye thang pho nini yaphang bai yarung le mma bai mpha hing si ye, brau no seba bukti khe yauhnai, pherau ye yauhmoing chari yauhnai nang ou.

93.14            Mondoly deih dei yo pho ‘Yaphang yarung’ (Head Quarter) tong ye se PARAKHO MONDOLY (branch) pho tong ou.   Yaphang yarung no phaingsukti risa ye, jonom brau bai krunglai ye, houhgra ni kau bai bthoh ni aing no toi ye hing khe se Sonaton le ham ye tor maing ou.

93.15           Sonaton ham khe se nini mmang bai phola, ha bai jati pho hampanda maing ou hingmo no pau ya ye toi yauhnai nang ou.

93.16           ’Bodei khe ye yaphang bai yarung no siya bai si phi pho moilo ri ya brouh le mmphang ni msing khe bo-yamrau bai bo-karai yo souh ye thang ou.  Abo bo-yamrau le broi chrai ka ye malmo sei. Karai khe bu krauh manoi bau ye taing yauhmo, moi thai krauhmo manoi sei.

93.17            ’Bo-yamrau le tma ongmbauh ye hingyauh? Bini yarung no moilo ri ya ye being ni chamo chuhmo no khabai ye ruhphreh ye, aro bu souh maing ya ong ye rko thangmo sei.

94.      MONDOLY NI BKHROUH LE ISOR SEI

94.1               Soito Sonaton Ram Mondoly ni bkhrouh le Sonaton Isor sei. Mondoly khe bu Isor ni bsauh sei. Mondoly toidulnai houhgra rau khe bu Isor ni yakong yauh sei. Tre jotosuh bsauh khe bu Mondoly bsa rau sei.

94.2              ’Yauhsoi thaiha lum khe bsauh manang wo kosto maingmo si ou. Bkhrouh ni kamsoih kta keha maingmo bai yakong pho khakchangkhruh ye, bakhan maing ye hingkhouh berai ye phnuh ou. Yauhsoi pho sursa ye phnuh ou. Bkhu pho bini bkhrouh kamsoih kta maingmo being no sa ye khnari ou.

94.3             ’Abodei, Mondoly le jesuh bang pho bkhrouh le keha ong mbauh wo pho kaham wo pho, hamya wo pho thangha bauhha sei.

94.4              ’Keha dukho ni sagor wo kluh ye tong khe joto se kluhmo sei. Khe ongmauh wo nangkhruhlai yauhnai sei.  Keha khakchamo jora thuh ye tong khe joto pho khakchangkhruhai yauhnai sei.

95.      KHUM GBOIMA BAI KHUM NOKOL

95.1               KHUM GBOIMA LE BUKTOI PHI? Isor snammo khum jaterokom sosro gbangma tong ou. Abo Isor snammo khum le bthai thai ou, bahai pho mtom ou, phuja pho chole ou.

95.2             Bose, Isor snammo khum khe ha nang ou, toi nang ou, satung bai nouhbar pho samung nang ou.

95.3             Bukhroi hing ye tong ou. Bukhroi se kiyausouh khe mbar khroi ye krai ye thang ou. Mbar se krai ye thang pho bthai thai ye, butloi kha ye, tre gbangma khum banau ye bung khoinang ou.

95.4             ’KHUM NOKOL LE BUKTOI PHI? Brouh mnusu banaumo khum abo se khum nokol. Brouh banaumo khum le adaha le Isor snammo nslai se naithau groingnang khe nuh ou.

95.5             Khum Nokol le blai pho hoi ya, mbar pho khroi ya, blai pho kraimo jo kroi, jonom se kiyausaih ye naithau tong ou. Hingba nosto ongmo ding le bini pho tong ou.

95.6             Abo khum nokol le mbar se jesuh naithau ye tong pho bahai bthai khe le kroi. Bthai pho thai ya, bini nching ye khum butloi khamo kroi.

95.7             Abodoi no purthim wo le gboima bai kauphima; niss bai nokol gbangma tong ou. Gboima nslai le kauphima se gbang, nai ye sning ye la maing ni agare ou. Niss nslai nokol se groing pho tongkuh ou.

95.8             Khumgboima butloi kha ye iyer ye thang dei, Isor ni bokto kaham rau le Guru kaham sei.  Guru kaham khe tre bini satro gbangma bung dei bung dei khe ye bahchari maing ou.

96.      KHATHOINAI RAU LE KHELANG MBAR DEI SEI

96.1               Khelang le boyung boktor wo se gba ye naithau mtom khe bar ye, blong bai mphang bai mchang ye tong ou. Abo mphang thoi ya ksungha le bung pho thoi ya. Tmang mi? Abo mphang no se asa ye bini chamung pho aro se pahha bung maing ou.

96.2             Abo doi khathoinai Sonaton Isor ni bsa rau pho Sonaton Isor nthing yo yarung suh ye tongmo ongmbauh wo je Sonatpn Isor bai tong ksun gha le mungha nosto ong maing ya.

97.      KHATHOINAI RAU LE KCHU TAULEING DEI SEI  JURDO KHE YA LE SANTI KROI

97.1               Tauleng le bthu bai pal khe ye bir ya. Bung sauhhung se bir berai ye, adar rtuh ye, bsa no pho palau ou.

97.2              Abodoi Khathoinai rau pho pal no, dol no nai ye, khi ye ongba asha kathoing ye tong ya. Sauhhung saukphauh pho bini khathoimo ni phaing baii ya.

97.3             Apheih no se mai tu ye, yauhtol ye, ba ye bam ye matoing ou.  Houhgra rau no le nang ya. 

97.4              Abodoi, Khathoinai rau,  phola ni deih ye houhgra ongsa ye thangnai rau pho being bai toidul yauh ni nang ya, tre brouh no se bung toidul maing ou. Bo Purthim le ronkhola sei.  Joto se jurdo ma khe nai.  Koily bu skang hing nai,

 

 

98.      JURDO KHE YA LE SANTI KROI

98.1               Bo Purthim ha le ronkhola sei.  Joto se jurdo ma khe nai.  Koily bu skang hing nai, dormo khe bu yauhgu kluhkluh hing nai.

98.2             Koily bu khoi ong yauhnai tong ou; dormo khe bu joy ong yauhnai tong ou.

98.3             Bo le khupor kta ya, chong ye samo pho ong ya; adi yaphang nching ye tongsabi ye phaimo, kcham manoi, bo no kaugboima.

98.4             Jurdo le spo bai spo ni kchar wo tong nai? Dormo bai koily bo songnoi ni kchar wo se tong ou. 

98.5             Raja tlangnoi tong ou; mmung khe ISOR  bai SOITAN.

98.6             Soitan ni kau no lanai rau khe Soitan ni dol nou; ISOR ni kau lanai rau khe bu brau no dormo ni brouh.

98.7             Soitan ni dagemo khe kaugboima no bera ye, hamya lama wo ruhphrehri yauhnaima sei.

98.8             Jurdo le bre khe ye tong nai? Slai osro bai jurdo rilaimo chouh le jurdo ya.

98.9             Huhba khe ye tang toi chamo, bo pho jurdo keha sei. Spo bai?

98.10           Thamphoi yongkha no bthoi dan khe ye, saltung hor dei ktungma wo bsauh ri kshi dei lam ye, kpal klomtoi krairi ye, soi chaiya dugu khemo bai se ksong mairbam song ye cha maing ou.

98.11             Lekha pora krung ong ye, da kroima bai sakhlom achouh cha tong maingmo rau pho khoros no khasa ya sphai ye,  slehmo bai kosto no mchem ye porekhouhmo bai sei.

98.12            Ha ni bagra ong ye, aing bai khomata no yauh wo mchom tongnai rau pho khoti de klai no, lachi de nuh no, dugu de mangna thang no hingmo chongmungma no mchem ye joijukto khe ye phaimo bai se abo hathai yo kasouh maing ou.

 


 

99.      TOISamo & KHOIKHLAIMO

99.1               Toisamo hingmo kauthai bini ortho le mosto kuwarkthu sei. Khe ongbauh wo bsahha bre khe ong phi tong mchilai ye naillai gra na.

99.2             Toikhlaimo - Toisamo hingmo ni kauthai no ulta khe sa ye singkhe KHOIKHLAIMO hingmo sei.

99.3             Tma no khe toisa phi? Tma no khe khoikhlai phi? Kaham poto, nangmo bai chuhmo manoi suh no khe toisa ye laruh ou.  Hamya poto, nangyama bai chuhmo kroima manoi suh no khe khoikhlai ye chung hoih ou.  Are de, are yah?

99.4             Moitloi thaitloi pho chung toisa ye laruh ou. Tma ni bauh ye? Khali kai cha ni bauh ye. Buktoima butloi no le toisa ye laruh phi? Jaht kaham, kraa ni butloi no se laruh ou.

99.5             Bre khe ye moitloi le toisa phi? Singyoih mandaih, yongsa kuhsa cha maingyama doi khe ye kchaih kaham khe ye se toisa ou. 

99.6             RANG - Moitloi thaitloi nslai pho tre moilo manoi khe Rang.  Rang no maing yauhnai ni bauh se joto jeba samung pho tang ou. Kosto no soijo khe ye tangkhouhmo bai se donsompoti le chung maing ou.

99.7             Rang le maing khe chung tma khe phi? Kaham kchaih khe toisa ye, je nangmo jaga wo khoros khe ye chung yauhmoing la ou. Abo rang bai tre rang gbauri yauhnai ni bauh pho chung samung ma tang phi ou.

99.8             KAUGBOIMA - Rang ni slaii pho tre moilo tongmo khe kaugboima sei. Moitloi thaitloi le sauh ni kroi pho saing ye kailai maing ou.  Rangkhau poicha pho tang khe chung maing ou. Rangjauh,ruhphai, ira, mukta pho rang tong khe chung pai ye la maing ou.

99.9             Bose, nangmo jora wo, kmam ye tong phuh wo le KAUGBOIMA no le jesuh rang bai paii ye la ni hing pho chung maingthau ya.

99.10           RANG bosta thaiha bai le bsahha samung tang maing nai? KAU ni moilo le thaiha chouh bai se ha bai jati thangmo maing ou. Thaiha chouh kaphlehmo bai no ha bai jati nosto ong maingmo pho souh maing ou. KAU gian, kau se burdi, kau se phaing, kau se sukti, kau se donsompoti, kau se lama, kau se praing bai rangma.

99.11             Kau le gbangma no tong ou, joto no salai mchilai ye chung tong ou.  Buktoima kau le moilo tong phi?

99.12            Jesuh pho loreyama, Isor bai krungmo kau, khakhomma bai khakchangma ri maingnaima kau, maiya gboima prih ye ri maingnaima kau, siya hoksom no karamo bai pimo mthuh maingnaima kau, klai ye ksuh ye tongnai no sosa maingmo kau, kaham bai hamya no wangtring khe sningkhouhri maingnaima kau abo se kau moilo, abo kau no se KAUGBOIMA hing yauh ou.

99.13           KAUGBOIMA, Gboi bthaima le buktoi mphang wo thai phi? Isor bai yarung krungnaima mphang wo se thai ou.

99.14            Maiyung bangmo suh mukta kroi; mma bamo sing sadujoing kroi. Kaukrung, lekhakrung, chanai chuhnai, mkhangnang khorang nang ongmo thaiha bai binthing yo se kaugboima le tong khna hing ye ta chong di.

99.15           Ha ksau wo se moimung thaimung kai ye jole doi, naisa ni groing dista kroi ong ye tong pho Isor bai yarung krungnaima brouh ni doi yo se KAUGBOIMA le Isor sakhouh ou.

99.16           Mphang kaham ni bthai no khauh ye, bthai kaham ni butloi, rasouhmo bthai ni butloi no se joto toisa ye lalai na.

99.17            BROUH NO TOISAMO – Moitloi thaitloi, rangkhau poicha bai Kaugboima no toisamo ni kau bkhrouh bkhrouh le chung khnalaiha.  Tauh wo singkhe brouh kching brouh wo chung bre khe ye toisalai phi yauhnai hingmo ni kau no khnalai phi gra na.

99.18           Nouhkha taskuh saskuh mma ni housing yo gorbo houh toi yauh phuh wo mma ni dugu kosto rau no chong ye de chung nailai?

99.19           Jokhon achaiphai ye, abouh chasa ni siyakho ong phuh nching ye, yaphong khikarai, yauhsoi kphengthoih khe ye, hor no sal khe ye, cha ya houhsung, nung ya khu raing ye chung no mma mpha palausabimo rau de chung chongkhlai ye nai snamlai?

99.20          Chanai Msama se pau pho cha yauhnai msoima le pau maing ya doi, mma rau ni bkha wo le tauh pho pau yakhou abo sasti no.

99.21            Apheih kau maing ya poilani khuha, “Among” hing ye chari maing khe mma ni khakchangmo asah hing ye si ya.  Yapri maing ya yakamha yapri se maing khe mma bai bsa bai khakchangmo asuh hing ye si ya.

99.22          Toiku keha bloh keha chuh ruh chuh ruh chuhsabi khe bsa no rohsabi ye, risum kchauh rau phusabi ye toibi yauhmo bai se tini yo nung bai ang pho boichohchoh khe ye ong tong maing ou.

99.23          Maing ya thohha pho maing ou, maing ou; rung ya thohha pho rung ou, rung ou; khasi yakho pho khasi ou, khasi ou; kau la ya thohha pho kau la ou, kau la ou; ham ya thohha pho ham, ou, ham ou hing ye toisabi yauhmo bai se khabahcha ye, gboiboi no abo doi khe maing ni, rung ni, si ni sauhthaihsa ye phainai rau sroh sei tini yo nung bai ang pho.

99.24          Bose, akhaintoi khasisa ye thang phuh singkhe, bini rungmo, simo, maingmo, hammo rau no le nuhkro ye, je bini hamyama, gotheyamano se naisuh ye, ktu yauhmo bai, sapheih yauhmo bai khe ye toidulsabi ye toibi phai yauhha. Tor-lau ye, thlingga blingga ongsa ye thang phuh khe, chrai ya khnai ya, risum bai le mchangsi ya hing ye abo kau rangjauh rau no khe bera ye khoi yauhha. 

99.25          Chong ye de nailai? Isor pho se risum kchauh le thau yauh ou. Mnusu rau le ta se ta sa di.  Isor no joto baju ye matongmo le tma kauthai bai phi?  Isor no pho broi sihkhla rau no poto bai rohsalaibi ye chung phai doi, rchahmung poto bai rohsa ye, bini khomata tongmo, bung samung tangmo hammo, bini maiya tongmo rau no sroh se rohsa ye chung ma bauju mlei.

99.26          Isor ni sahka wo pho chung bkha su yama, gingsa sauhthraing pho tongmo tong ou. Are hing pho bung seba khe ye chung baju phuh wo bai kau hamya thaihasuh de chung sasa phi?

99.27          Broi sihkhla rau no chung rohlaimo poto bre khe ongkhamo?

·       Chutlang panthor kuwaiphangma.

·       Panthor kungkila khorangma.

·       Yauhsoichu khumphoi lotama.

·       Khnai tukia lublong blaima.

·       Toi nung ya lengcho bohouhma.

·       Khumtauyaba dei bu somluhma.

·       Sitribar dei bu dehromma. 

99.28          Kauthai le jeba ong tong pho khakchang ye roh yauhmo, toisa ye sa yauhmo kauthai hing ye si mbauh se broima pho khakchangsau ou. Abo bai se salong baja hor hahyama pho kamahangga ma cha pai ou.   

99.29          Chraihaau no no risum phumo, broi sihkhla bai tla sihkhla rau rohlaimo, Isor no rohsa ye bajumo bo kauthai rau bsahha khnathau, bsahha bkha wo samung tang, chong ye de chung nailai?

99.30         Bkha wo le nung je chong tong pho nini bkhu wo pia mtoi kraimo bai se joto khakchanglai ou.  Abo bai se maiya nouhbar kchang sihphla ye, cheihlaimo ni khum bahai mtom dei mtomsabi ye, kaubauhha, kauthang, jati hampanda pho mainglai pai ou.

99.31           Chung khe bu abo manoi kaham rau no toisa ye laruh ya, nangmo jaga wo yauhmoing la ni chonglai ya ong thangha.  Houhgra jagra, jati bai bthoh ni toiphang tangphang rau no pho chini kau toilaimo rung ya ongmo bai no kha wo dell klairilaiha. 

99.32          Jati ni khe ye khabahcha ye, nijer ni praing no suda yaphaih ye, ka tla ka ye, yauhktouh stoing ye bahchanai rau no pho bini hammo chamo no le the noih toinglai ye, je bini kromo thai thainoi no se thaiba thaichi bau salai ye thangmo bai se chubu su rung ya phrung dei, hamya lama wo dumkhlai hoih doi khe pho onglai pai ou.

99.33          Brouh no pho toisalaimo tong ou.Bre khe ye hingkhe, Apheih steh yapri maing yakho yapri sesamo, kau maing yakho kau sasamo rau no pho khakchangkhruhlai ye bakhan toisa ye bung no chung khabahcharilai ou.

99.34          Khabahcharimo bai se khaka ye bung Tre sauhthaih ye HABA kasa ye phai ou.

99.35          Chrai mang ya, houhgra wo pho bini kromo, deramo, chari maing ya,, rung ya, si ya ongmo, akol chaiya ongmo rau no le si phi pho sasing Yama ni je bini hammo, champ no chouh rtuh ye toisa ye salai khe abo bung Tre kaham ni bkhauh wo sauhthaih ye yapri se yauhnai khabahcha ou.

99.36          Brouh mang ya, ISOR suda se kaham sa yauhnai, toisa yauh ni mchu ou. ISOR NO BAJUMO hingmo le bung no kaham toisa sa ye khabahcharimo sei.

99.37          Isor pho pahha jaga wo le kaham sroh ong paiyama pho tong ou. Je bini hamya no rtuh ye sapheihmo, kaubangmo abo le BAJUMO klai ya.

99.38          TOISAYAUHMO le joto Khakchang ou. Kaham ni bkhauh wo tre sauhthaih ye yapri se yauhnai joto se khabahcha ou.

99.39           

100.     Nini bahaing bai bthoi NO TA MUHPHOH DI, maiya se ong di.

100.1            Nini bahaing bai bthoi no ta muhphoh di. Abo le nung sasauh no nijer nosto khemo sei.  Spo le sasauh no ba nosto khe ni mchu phi ni. 

100.2           Nini jormosto wo maingbimo manoi no se bera ye nouhkchu nouhskang ni manoi kaham no naichor ya ngsa khe abo no nini bahaing bai bthoi no muhphohmo.

100.3           Nini jormo wo Isor nung no hoihmo nini manoi le tma tma phi? Kau, Kaingmung, chamung, niti bai dormo.  Bo no se bera khe abo nou nijer ni bahaing bai bthoi no muhphohmo.

101.       SLAiIMO

101.1              Tma wo chung tini yo slai yauhnai nang ye tong?  Hamya no bera ye, kahamma bai slai yauhnai chung nang ou.

101.2             Skang poila wo singkhe chung buktoi yo kluh ye tong, buktoi yo pung ya, krung ya, souhkcho ong phi tong abo no skang hathai rtuh ye nailai gra na.

101.3             Biyadi no skang si khe se bthi le rtuh maing ou.  Jeba ni yaphang le spo? Isor sei. Bung se kaham pho khe maing ou; hamya pho khe maing ou.

101.4             Ha bai sorgo, mmang bai phola ni bagra, Soiyang Isor ni khuri yo tongnai rau ni bauh le mungha pho kmam ye tong yauhnai kroi.  Bsa ni je nangmo le mpha se pahha chongpai ou. 

101.5             Kmammo manoi se bangyauh ye nung tong mi ong singkhe, Isor bai hakchal wo tong mi se klai ou.  Isor yauh maingsouhyama hakchal wo nung ta tong di.  Isor le matangsouh ya, nuhsouh ya bai bung sisouhyama le kroi. 

101.6             Bose, bini kau la ya, soitan ni kau la ye, soitan ni houhsa wo hah ye thangnai rau no le Isor pho ma tangsouh ya. 

101.7             Tma ong mi? Keha ni bsa kaham no le jesuh nung maiya ong ye tong pho yauh souh maing ya. Mondry sauhthaih ye hahmo, dan dokhina kaham khe rimo chouh bai Isor ni khuri yo tong mi hing ye ta chong di. 

101.8             Bihih bai bsai boki ri thangha thu ye, imang juda nuhlai ou.  Khalai mai thangha pal chalai ye tong pho kchar laikong gbeng maing ou. 

101.9             Bihih bai bsai yo risi-basi baihkhouhmo le tma ong mi? Maituh mai thangha chalai tong pho, boki ri thangha thulai tong pho, khaphang le khagbuing toilaimo tong mbauh se risi-basi pho toilai ou.  Nouhkhong pho pehkhaulai maing ou.

102.     Buchro kroima manoi le mungha pho kroi

102.1             Isor sosro manoi sristi khemo ni msing yo koila mungha pho kroi; hingba jeba ni se buchro tong ou.

102.2            Bose abo manoi mungnoi le mosto juda sei; solai ya.

102.3           Abo manoi rau le tma tma hingkhe, sa ye kul kroi. Are hing phi pho si yauhnai ni bauh ye adaha sa singkhe.

102.4            Snamnaiha Isor tong mbauh ye, nosto khenaiha Soitan tong ou.

102.5           Kaham bai hamya; Asirbath bai Sahp; Kauphima bai Kaugboi; niss bai nokol; ha bai sorgo; hor bai sal; Achaimo bai thoimo; raisamo bai kathauhmo; tangsamo bai tangsouhmo; lahb bai khoti; ktung bai kchang; sukhe bai kosto;

102.6           Broi bai tla; mma bai mpha; houhgra bai chrai; uklau bai biskang; yauhksi bai yauhgra; kchu bai hase; ktor bai steh;

102.7            Makahmo bai mamnoimo; wanamo bai khakamo; khusi ongmo bai gingsamo; krauh bai gbel; Giyannang bai giyankroi;

102.8           Mai bai moi; toi bai thau;

 

103.     SONATON HA

103.1             Sonaton ha ba tma phi? Buktoi yo tong phi? Aro le tma tma manoi le tong phi? Abo ha wo le bre khe tong yauhnai?

103.2           Sonaton ha le purthim ni mkoih bai nai ye nuhmo ha ya. Bo Purthim ni ha aroi bauhlaimo pho ya.

103.3           Isor ni soito bai rihmo, soito ni kundul sei.

103.4           Sonaton ha le aing bai dustur no toi ye tong khe, tong ye tong paii ya jaga ha kwar, mosto tongthau chathau jaga ha sei.

103.5           Aing bai dustur no mane ya ni bauh ye khe bu mosto ha kpheh ni kosto sasti jaga pho hing maing ou.

103.6           Tma ong mi hing khe soito bai kaugboima no toinai rau ni ha, jaga kthar ongmbauh ye.

   1)                 S

103.7           Soito kundul ni bsing yo le nokol bai kauphi le kroi. Aro le niss bai kaugboima, se tong ou.

103.8           Sonaton ha le toisa toipeih bai aroi rihsomo ya, mosto ha ktor pho ong maing ou, steh pho ong maing ou, abo le khathoinai rau Isor ni soito no palaumo ruh wo se tong ou.

103.9           Sonaton ha wo le risi bai khamreh pho kroi; maiya bai waingsouhlaima se kplung sei.

103.10          Abo ha wo le wanamo, hakhrommo bai rangsungmo pho kroi; khahammo bai khakamo se tong ou.

103.11           Bkha bellmo, del klaimo pho kroi; khakhomma bai ashama se kplung sei.

103.12          Naislehlaimo bai gingsalaimo pho kroi; khakchanglaimo bai nuh ya khe khathanglaimo se tong ou.

103.13         Khukpra yauhkpra pho kroi; kaukchang, kauktoi bai se salai khakchanglai ye tonglaimo jaga ha sei.

103.14          Yauhsoi sur ye sapheihlaimo pho kroi; sauhni bsauh no sikhlaimo bai bchilaimo, chongkhlaima bai chongsamo se tonglai ou.

103.15         Sejalaimo bai hamya sasuhlaimo pho kroi; Uklau bai biskang wo pho toisalaimo bai nangkhruhlaimo, phaing rilaimo rau se tong ou.

103.16         Thosuhlaimo, khilaimo rau pho kroi; janni tangmar bai je sauh maingmo le sauhni yauh bai tanglai ou, being no pocha beh ya. Being ni bauh ye asirbath kaham ong yauhnai no se naisuh ye sauhthaihlai ou.

103.17          Keha brouh duse kroi no dugu kanda rilai ya, being no khakchangri ye, khusi khe maing yauhnaima samung no se rtuh ye tanglai ou.  Abo bai se nijer pho sukhe santi thuh ye tonglai ou.

103.18          

 

 

104.     BROI RAU NI CHONGthai & SIYAUHNAIMA

104.1             Mondoly broi rau ni chongthai bai siyauhnai nangmo ktor ktor rau singkhe bo tola ndei sei.

104.2            Broi sihkhla rau ni bauh ye chongthai rau khe:

104.3           Brekhe ye janni mma no lengma phiyouh ye khakchangri maing yauhnai.

104.4            Bre khe para bai Mondoly ni bauh ye khumbar naithau bai mtom ong maing yauhnai.

104.5           Bre khe ye achaimo hanau phaiyong rau ni bauh khe ye mma ni sauhslai mma ni jaga wo bahcha maing yauhnai.

104.6           Bre khe ye song ni krung ong maing yauhnai.

104.7            Bre khe nouhsingkho ni saroti kaham ong maing yauhnai.

104.8           Mma rau ni bauh ye chongthai rau singkhe bu:

104.9            Bre khe ye bsa ni bauh ye mma kaham, Bsa ni Guru kaham ong maing yauhnai.

104.10          Bkhe khe ye bsai rau ni bauh ye khurihih kaham bai bisahtchayauhmo broi ong maing yauhnai

104.11            Brekhe narwai rau ni bsauh ye nouhthauh kaham, lengma youhmo nouhkhong snam maing yauhnai.

104.12          Bre khe ye Broihapal ni bauh ye broihapal kaham bai jeba wo pho cheihyauhmo, asha yauhmo broihapal kaham ong maing yauh.

105.     NUNG CHONGMO NSLAI NINI THING KHOMATA TONG OU

105.1             Nung sasauh no nung chongmo nslai nini thing yo simo, rungmo phaing bai sukti gbangma tong ou.

105.2           Mtai hamya se nung sasauh no phaing kroi doi khe ye phnuh ou.

105.3           Abo nini phaing bai sukti le nung samung no sauhthaih ye, bkha ri ye tang phuh wo se nuhyauh nai.

105.4           Biskang lama no nuh ya khe yapri se maing ya. Abo dei no kthang ni lama wo biskang ni karamo no bkha bai nuhsaumo bai sisaumo se kaham khe kroi singkhe keha pho kthang ni lama wo yari se rauh ya.


 

106.     ram ni akol nching ye snungthai

106.1             Ram ni akol nching ye chung snungthai kehama khe, mma Kekoi no bkha su yauhnai bai mpha Dosorotho raja ni baikhio palau yauhnai ni bauh ye raja singkason bai Raja nouhyungma ni jotosuh sukhe santi no khusi khusi yo bera ye, blong porboto raigaso blung bai kosto sasti jaga wo bosi-14 bonobas berai ye thangmo.

106.2           Thainoima wo khe mphaiyong Bharot no bini raja Singkason se ye marimo bisning pho bkha wo khauhsihmo bai risi khamreh binthing yo kroi ongmo.

106.3           Thaithamma wo khe Soito bai dormo no thir kchaih khe ye toimo.

106.4           Thaibroima wo singkhe mma mpha ni kau thaiha pho baih ya ongmo.

106.5           Thaibama khe Singkason wo chouh raja chamo ya, joto lugo ni bkha wo pho raja cha ye, joto bai maiya chayauhmo akol toimo.

106.6           Thaidouhma wo khe, Bini sukhe santi bai nouhkhong no nslai lugo I bkha su yauhnai no ktor khe ye chongmo nit ate wo nini samphri, bini sauhkphauhha, bini khurihih bobe purthim ni broi kaham thauh Sita no muha duse kroi khusi khusi yo nouh ni ruhkhlai ye bonobas hoih maingmo.

106.7           Thaisningma wo khe Jething Ram, jething Ojoida khe ye tong maingmo. Bini otho khe joto bai mile ye jething yo pho nijer ni ha, nijer ni para, nijer ni nouhkhong doi khe ye tong maingmo.

106.8           Sutur bai hamya ni sahka wo pho khalau maingmo bai khalau ye kamai ya ongsouh phuh khe bu kchem khe ye tong ya ongmo.

106.9           Broi bai khurihih akhe nijer ni ha no rokkha khe yauhnai ni bauh wo le jesuh khe ye pho jurdo yachauh ye toikhouh maingmo.

106.10         Bung se raja ni bsa raja ong phi tong ye, blong muhkhra no pho pal kaham khe snam ye, mile ye, samung ktor ktor tangkhouh maingmo.

106.11           Bini pal ni bauh ye stur le bini bauh ye jesuh kam chuhmo brouh ong ye tong pho laruh ya ye dongso khe maingmo.

107.     lokhon ni akol nching ye snungthai

107.1             Lopkhon nching ye snungthai thaihama khe pondi nang ongmo.

107.2            Ging gbangthauh ong ye tong pho bta ni kau hingkhe thaiha pho noih ya ongmo.

107.3           Bta no seba khe yauhnai ni bauh wo bihih Urmila no bera ye, nouhkha bosi-14 blong wo thu ya, cha ya khe ye bta no seba khe maingmo.

107.4            Bta ni aigia sara wo bini chongmo bai sauhkeha kaukeha khe ye mungha samung no tang ya ongmo.

107.5           Je bung kagbol maingmo ni jora wo le bta no kosto jahtha ri yak he ye seba khe maingmo.

107.6           Jesuh houhkhoi houhchreh ong ye tong pho bta se cha di, hing yak he cha yak he ye tong maingmo.

 

108.     sita ni akol nching ye snungthai

108.1             Khurisai no je bung maingmo ni jora wo jething pho, jephuh pho seba khe yauhnaima se bini dormo poila hing si ye, raja nouhyungma ni sukhe santi no bera ye, bsai Ram ni loge wo ruhphreh ye, bauhha dugu kosto lasingmo.

108.2           Bsai bai phehlaimo kroi yo bsai ni bancha no purno khe yauhnai ni panda wo bonobas berai ye blong athanggi yo bonobas thang maingmo. Aro pho tre keha tla no kho khurisai hing khosa ya, mpha Jonoko raja nthing phop thang ya bsa ni biskang lama ham yauhnai ni panda wo Moni ni Ashrom wo nouhthauh lawoi ye, asuh kosto khe ye bsa no phrungkhrouh maingmo.

109.     Bharot ni akol nching ye snungthai

109.1             Bta ni raja singkason no yaphaih ye toing yauh pho bung le raja cha ya, bta ni khrom no se raja song ye, raja ni pisauh pho thu ya, blong beraimo ni pusauh bai bta Ram bai bauhha kosto khe ye bta no seba khe ye naisau tong maingmo.

109.2           Takhu ni sukhe santi, chathau nungthau no seih ya. Asuh ni maiya gbang, bkha dormo gnang ongmo

Brujoy Chorkhy

Contact Email: brujoy.ch@gmail.com | WhatsApp: 9862503876

Post a Comment

Please Select Embedded Mode To Show The Comment System.*

Previous Post Next Post

Popular Items

SAPHEIHMO NI KAUTMA

KESKEHA KANTHA BOI DEI